Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 66

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 66
þetta tvennt tengist með nokkrum hætti í brigðhyggju Quines um þýðingar. §6 Lokaðir heimar En kannski var Vattimo að hugsa um afstæðiskenningar eins og þá sem Thomas Kuhn hefur sett fram um það sem hann kallar ósam- mælanleika kenninga eða hugmyndaheima í vísindum.50 Þetta er eins konar málhyggjukenning sem gerir kenningar afstæðar við mál- ið sem haft er til að setja þær fram, líkt og hjá Carnap. En hún er allt öðru vísi hugsuð en málhyggja Carnaps.51 Hún er reist á vísindasögu, en ekki á rökgreiningu málkerfa. Hugmyndaheimar Kuhns eru til dæmis jarðmiðjukenning og sólmiðjukenning, tvö ólík kraftfræðikerfi á 17du öld, ylefniskenning og súrefhiskenning um bruna á 18du öld. Samkvæmt afstæðishyggju hans eru slíkir heimar ekki bara ósam- mælanlegir þannig að þeir verði ekki metnir á neinn sameiginlegan kvarða. Þeir eru jafnframt - vegna þess að enginn sameiginlegur kvarði er til á þá - lokaðir heimar. Þetta atriði á sér hliðstæðu hjá Carnap. Við sögðum í §3 hér fyrir framan að hjá Carnap þýddi það að táknakerfi er greinanlegt til fulls að kerfið sé sjálfstætt kerfi, eins og stærðfræði er sjálfstæð. Sjálfstæð- inu má lýsa svo að hvert táknakerfi sé lokað kerfi frá sjónarhóli ann- arra kerfa. Þá mætti hyggja að kenningu Kuhns í ljósi frá Quine, og styðjast við fræði Quines um þýðingar og þýðingabrigði sem drepið var á í §5.52 En skeytum ekki um þau. Lítum bara á lokaða heima. Hugmyndaheimurinn sem eðlisfræði Aristótelesar er hluti af á að vera okkur á 20stu öld lokaður heimur, til dæmis vegna þess, að sögn Kuhns, að við leggjum allt annan skilning í jafnvel hversdagslegustu orð sem Aristóteles notar til að láta hugmyndir sínar í ljósi, til dæm- is grísku orðin sem orðabækur segja að samsvari okkar orðum „þyngd" og „kraftur". Orðabækurnar hafa á röngu að standa sam- kvæmt Kuhn. Það eru engin orð í okkar máli sem samsvara orðum Aristótelesar. Texti Aristótelesar er því óþýðanlegur á okkar mál og kenningar hans ósammælanlegar við okkar kenningar. Þar með þarf 50 51 Thomas S. Kuhn: The Structure of Scientific Revolutions, University of Chic- ago Press, Chicago 1962 (önnur útgáfa aukin 1970). Hún er oftast rakin til skilnings Kuhns á sumum hugmyndum Wittgensteins í Rannsóknum í heimspeki. 52 Sbr. líka Þorstein Gylfason: „Sannleikur". 64
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.