Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 171

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 171
Maður og tunga Hugur - Alveg áreiðanlega ekki þannig að eitt fari hjá, á fætur öðru, uns skyndilega, er tiltekinn stakur hlutur birtist aftur og borin eru kennsl á hann sem hinn sama, að þekkingunni á hinu almenna er náð. Það er ekki svo að þessi staki hlutur, sem slíkur, beri af öllum öðrum í krafti einhvers leyndardómsfulls máttar til að draga hið almenna fram í dagsljósið. Þvert á móti er hann eins og allir aðrir stakir hlut- ir. Og þó er það vissulega satt að einhvern tíma er þekkingin á hinu almenna til komin. Hvar hófst hún? Aristóteles dregur upp afbragðs mynd af þessu: Hvernig staðnæmist her sem er á flótta? Hvar hefst það, að herinn stendur aftur í stað? Vissulega ekki með því að sá fyrsti staðnæmist, eða annar eða þriðji. Maður getur þó áreiðanlega ekki sagt að herinn standi í stað þegar tiltekinn fjöldi flýjandi her- manna hefur hætt flóttanum og ekki heldur þegar sá síðasti er hætt- ur. Með honum byrjar herinn nefhilega ekki að nema staðar heldur hefur hann löngu hafist handa við að standa í stað. Um hvernig það hefst, hvernig það æxlast og hvernig herinn stendur loks einhvern tíma aftur í stað, það er, hvernig herfylkið heyrir á ný undir heraga, um það gefur enginn afgerandi fyrirmæli, enginn veitir því skipulega forystu, eða hefur staðfesta vitneskju um það. Þó hefur það án alls efa átt sér stað. Nákvæmlega þannig er því háttað með þekkingu á hinu almenna og nákvæmlega þannig er því farið með innrásina í tungu- málið, því þetta er nefhilega eitt og hið sama. í öllum okkar hugsunum og allri okkar þekkingu erum við alltaf þegar vilhöll í garð framsetningar tungumálsins á heiminum. Að gróa inn í þessa mállegu túlkun er það sem við köllum að alast upp. Að þessu leyti er tungan sannarlega til marks um endanleika okkar. Hún er alltaf þegar komin frarn úr okkur. Einstaklingsvitundin er ekki mælikvarði á tilvist tungumálsins. Raunar fyrirfinnst engin slík ein- stök meðvitund að tungumál hennar sé til staðar í henni. En hvernig er þá tungumálið til staðar? Áreiðanlega ekki án hinnar einstöku meðvitundar en þó áreiðanlega ekki heldur í einberri samantekt fjölda einhvers sem hvert fyrir sig er einstaklingsvitund. Enginn einstaklingur er beinlínis meðvitaður um ræðu sína þegar hann talar. Þær aðstæður heyra til undantekninga að tungumál sem maður talar í verði meðvitað. Það gerist til dæmis þegar maður ætlar að segja eitthvað og kemur orð í munn, sem manni bregður við, orð sem manni virðist framandi eða skrítið, svo maður spyr sig: „Ha? Er hægt að segja svona?" Eitt augnablik verður þá tungan sem við tölum meðvituð, því hún gerir ekki sitt. Hvað er þá svosem hennar? Ég held að hér megi greina þrennt. 169
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.