Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 152

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 152
Hugur Robert Nozick alsælu (ef þú kýst hana) og hvers vegna skyldir þú finna til óþæginda yfirhöfuð ef ákvörðun þín er besta ákvörðunin? Hvað skiptir okkur máli umfram reynslu okkar? I fyrsta lagi fýsir okkur abgera eitt og annað, ekki bara hafa reynslu af því að gera það. Þegar um einhverja sérstaka reynslu er að ræða, þá viljum við reynsl- una af þeirri ástæðu einni að okkur fýsir að framkvæma það sem reynslan er reynsla af eða halda að við höfum framkvæmt það. (En hversvegna viljum við athafna okkur frekar en bara fá reynslu af at- höfnunum?) Önnur ástæða fyrir því að tengjast ekki er sú að viljum vera með sérstökum hætti, vera sérstök tegund af manneskju. Sá sem flýtur í keri er óákvörðuð klessa. Það er ekkert svar til við þeirri spurningu hvers konar manneskja sá sé sem lengi hefur legið í ker- inu. Er hún hugrökk, væn, greind, hnyttin, ástrík? Það er ekki aðeins erfitt að segja; hún er ekki á einn veg frekar en annan. Að tengjast vélinni er nokkurskonar sjálfsmorð. Sumum, sem eru fastir í þeirri mynd, kann að virðast að ekkert skipti máli nema að svo miklu leyti sem það endurspeglast í reynslu okkar. En er eitthvað sem kemur á óvart við að okkur finnist mikilvægt hvað við eruml Hvers vegna skyldum við aðeins hugsa út í það hvernig tíma okkar er varið, en ekki út í hitt hvað við erum? I þriðja lagi þá takmarkar reynsluvélin okkur við veruleika sem gerður er af mannahöndum, veruleika sem er hvorki dýpri eða merki- legri en hvaðeina það sem fólk getur búið til. Það er ekki um nein raunveruleg tengsl við dýpri veruleika að ræða, þótt hægt sé að herma eftir reynslunni af honum. Margir vilja vera opnir fyrir slíku sambandi og fyrir tengingum sem hafa dýpri merkingu.1 Þetta skýrir hinn ákafa ágreining um skynörvandi lyf sem fyrir sumum jafngilda nokkurskonar reynsluvélum en opna í augum annarra leiðir að dýpri veruleika; það sem sumir telja fela í sér uppgjöf gagnvart reynsluvél telja aðrir eina af ástæðum þess að maður skyldi ekki gefast slíkri vél á vald! 1 Hefðbundin trúarleg viðhorf til þess hverskyns sambandið sé við handan- veruleika eru innbyrðis ólík. Sumir segja að slíkt samband veiti eilífa alsælu í Nirvana, en þeir geta ekki gert nægilega skýran greinarmun á þessu og því að vera mjög lengi í reynsluvélinni. Öðrum kann að finnast það eftirsóknar- vert í sjálfu sér að breyta að vilja æðri veru sem skapaði okkur öll, þó að þetta gæti væntanlega engum fundist ef í ljós kæmi að við hefðum verið sköpuð í því skyni að vera ofurmáttugu barni úr öðru stjörnukerfi, eða annarri vídd, til skemmtunar. Enn aðrir ímynda sér samruna við æðri veruleika í fyllingu tímans, án þess að ljóst sé hve æskilegur hann er eða hvað verði um okkur eftir samrunann. 150
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.