Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 117

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 117
Mannréttindi: Pólitík eða lögfræði? Hugur nokkrum umbótum að halda til að lifa af guðlausan kenningaheim nútímans. Þó að flestir frjálslyndissinnar líti til Lockes með mikilli virðingu fást þeir ómögulega til að samþykkja að grundvöllur mann- réttinda sé því háður að einstaklingar séu eign Guðs, það sé því meg- inskylda manna að að verja eignir hans og slíkt sé best gert með því að fastbinda ákveðin réttindi.4 Grundvallarþættir frjálslyndiskenninga um réttindi, frelsi og hlut- leysi ríkisvaldsins hafa ekki breyst þó að þeir birtist nú í veraldlegu formi og allar tilvísanir til trúarbragða eða Guðs hafi verið felldar niður. Spurningin er því sú, hvaða kjarni, annar en skyldur við Guð geti verið uppistaða slíkra kenninga eða hvort slíkt geti yfirleitt ver- ið til staðar. Sá stofn sem leitað hefur verið til hefur annað hvort ver- ið byggður á náttúru eða eðli mannsins, eða á einhvers konar frum- speki sem segir okkur hvert hið Góða, eða Rétta er. Allt frá því að Nie- tzsche lýsti yfir dauða guðs og Heidegger lýsti yfir dauða frumspek- innar í „Bréfi um húmanisma" hafa miklar efasemdir verið um að ein- hvern Arkímedesarpunkt sé að finna sem slík frumspeki krefjist.5 Annar þáttur sem frjálslyndisstefnan hefur haldið í er að allir hlutar kenningarinnar séu algildir, þar með talið kenningin um mannrétt- indi. Því telja frjálslyndissinnar að þau réttindi sem talin eru upp séu í raun til, þ. e. að hægt sé að gera kröfur í nafhi þeirra, hvort sem þau tilheyra landslögum eður ei. Gagnrýni á mannréttindi er ekki ný af nálinni, ekki hvað síst á heimspekilegan eða kenningarlegan grundvöll þeirra. T.d. má minn- ast Edmunds Burkes en harkaleg gagnrýni hans á „Frönsku yf- irlýsinguna um réttindi manns og borgara" byggist á því að þau rétt- indi sem þar er lýst séu ekki „alvöru" réttindi, heldur draumsýn eða tálsýn hugsjónamanna sem einungis eyðileggja hin einu sönnu rétt- indi manna, þ.e. borgararéttindi hvers lands sem það ver með lögum eru yíirleitt kölluð Jus Naturale, eru þaö frelsi sem hver maður hefur, til að nota sitt vald að eigin hentisemi, til að verja eigin náttúru, það er að segja, eigið líf, og af því fylgir að gera hvað það sem eigin dómgreind og skynsemi, hann skilur vera besta leiðin til að ná því takmarki ... Það fylgir, undir slík- um kringumstæðum, að hver maður hefur rétt til alls, jafnvel til líkama ann- arra." Bls. 91 (mgr. 64) John Locke 1690. Two Treatises of Government (ritstj. W.S. Carpenter). Everyman's Library; London, 1984. Bók 2, 2,kafli Martin Heidegger 1978. „Letter on Humanism" í Basic Writings from Being and Time (1927) to The Task ofThinking (1964) (ritstj. David Farell Krell). Routledge og Kegan Paul, London og Henley. 115
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.