Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 172

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 172
Hugur Hans-Georg Gadamer 1. Hið fyrsta er hið eðlislæga sjálfgleymi þess að tala. Hvorki eigin formgerð þess, málfræði, setningafræði né annað það sem telst við- fangsefni málvísinda, er lifandi tali meðvitað. Þannig er það meðal einkennandi afskræminga hins náttúrulega að nútímaskólar neyðist til að kenna ekki málfræði og setningafræði dauðrar tungu eins og latínu, heldur málfræði og setningafræði móðurmálsins. Það er vissu- lega stórfenglegt sértekningarafrek sem krafist er af hverjum þeim sem á að gera sér málfræði móðurmáls síns fyllilega meðvitaða. Tung- an sjálf færir sjálfa framkvæmd sína í hvarf bak við hvaðeina sem sagt er í henni. Við þekkjum öll þá ágætu reynslu sem hafa má af þessu við nám erlendra mála, af setningunum sem teknar eru til dæmis í kennslubókum og á málanámskeiðum. Hlutverk þessara dæmasetninga er að gera tiltekið málrænt fyrirbrigði meðvitað, sem sértekningu. Áður fyrr, er menn gengust enn við sértekningarþætti þess að læra málfræði og setningafræði, voru þessar setningar ein- hver uppskrúfuð della og staðhæfðu ýmist eitthvað um Sesar eða Karl frænda. Hin nýrri viðleitni, að leyfa ótal áhugaverðum fróðleiks- molum um útlönd að fljóta með í þessum dæmasetningum, hefur þá óætluðu hliðarverkan að gagn setningarinnar sem dæmis dvínar eft- ir því sem innihald hennar dregur til sín áhuga. Eftir því sem tungu- málið verður að meira leyti lifandi virkni, dvínar meðvitund manna um það. Af sjálfsgleymi tungunnar leiðir því að hún er til í því sem í henni er sagt, því sem gerir alla þá veröld úr garði, sem við lifum í, og hin mikla hefðakeðja tilheyrir, sem seilist til okkar úr bókmenntum erlendra tungna, dauðra sem lifandi. Hin eiginlega vera tungunnar er það sem við stígum um borð í þegar við heyrum hana, það er, hið sagða. 2. Annað eðliseinkenni á veru tungunnar virðist mér vera ég-leysi hennar. Sá sem talar tungumál sem enginn annar skilur, hann talar ekki. Að tala þýðir að tala við einhvern. Orðið þarf að hæfa en það þýðir ekki aðeins að það birti sjálfum mér það sem við er átt, heldur og viðmælanda mínum. Að þessu marki heyrir það að tala ekki undir ég-svið heldur undir við-suið. Þannig gaf Ferdinand Ebner með réttu hinu þýðingarmikla riti sínu Orðið og hinir andlegu veruleikar (Das Wort und die geistig- en Realitáten) undirtitilinn: Pneumatólógísk brot (Pneumatologische Fragmente).2 Hinn andlegi veruleiki tungunnar er nefnilega veruleiki pneumar, andans, sem sameinar ég-ið og þú-ið. Raunveruleiki tungu- 2 Ferdinand Ebner, Das Wort und die Geistigen Realitaten: Pneumatologische Fragmente. Brenner, Innsbruck, 1921. 170
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.