Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 163

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 163
Hvað er sannfæring? Hugur komast, tungumálinu sem maður talar og hugmyndir manns stjórn- ast af tungumálinu, fremur en af einhverri fyrirfram mótaðri aðferð. En að segja að maður „búi í tungumálinu" er ekki mjög skilmerkilegt - þótt óneitanlega sé það skáldlegt - og það verður að krefja Gadam- er frekari skýringa. Hvað merkir þessi skáldlega fullyrðing? Hún vís- ar til þess hvernig tengslum manns og tungu er háttað og í víðtæk- asta skilningi þýðir hún að greinarmunurinn á milli þess sem talar málið og málsins sjálfs verður ekki svo auðveldlega dreginn. Það þýðir svo aftur á móti, að maður getur ekki litið á tungumálið sem verkfæri, eða tæki, sem maður getur lagt frá sér og tekið annað (tungumál) í staðinn. „Því að tungumálið er ekki aðeins hlutur sem við höfum í höndunum, það er hefðarnáma og sá miðill sem við lifum í og skynjum heiminn í gegnum,"18 segir Gadamer. Þessi hugmynd, að tungumálið sé ekki bara verkfæri, er vel þekkt. Meginrök Gadamers fyrir henni eru þau, að þegar maður talar sé maður ekki fyllilega með- vitaður um hvað maður er að gera. Þetta er sjálfgleymi tungunnar. Gadamer bendir líka á, að maður geti ekki staðið utan við tungumál- ið, með sama hætti og hann stendur utan við verkfæri sem maður not- ar. Þess vegna sé ekki hægt að segja að maður sé að „nota" tungumál- ið, í strangasta skilningi hugtaksins „nota". „Það liggur nefhilega í eðli verkfærisins að við ráðum notkun þess - við tökum okkur það í hönd og leggjum það aftur frá okkur þegar það hefur gagnast okk- ur."19 En hér mætti ef til vill gagnrýna Gadamer fyrir að hafa ekki athug- að nógu vel hvers konar verkfæri tungumálið geti verið, og að það sé villandi að líkja tungumálinu við hamar. Til séu verkfæri sem séu annars eðlis en hamar. Þannig mætti halda því fram, að tungumálið sé kerfisbundið safn hugtaka sem maður notar í félagi við annað fólk til að skilja heiminn sem við lifum í. Þessu viðhorfi til stuðnings mætti benda á, að þegar ég segi „tölva" vita allir sem skilja íslensku hvað ég á við. Þetta hugtak vísar til tiltekins hlutar. Samvæmt þessu viðhorfi til málsins er ljós greinarmunur á heiminum sem við lifum í, tungumálinu sem við notum og okkur sjálfum, og hugtök og orð eru merki sem við setjum á hlutina okkur til hægðarauka. Er svarið við þessari spurningu, hvað tungumál sé, nokkuð fióknari en þetta? þýðing endurskoðuð af Joel Weinsheimer og Donald G. Marshall. (New York: The Continuum Publishing Company, 1994), bls. 275. 18 Hans-Georg Gadamer: Philosophical Hermeneutics, ensk þýðing eftir David E. Linge. (Berkeley: University of California Press, 1976), bls. 29. 19 Gadamer (2002), bls. 168. 161
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.