Hugur - 01.06.2008, Blaðsíða 109

Hugur - 01.06.2008, Blaðsíða 109
Gagnrýnar manneskjur 107 Það er athyglivert að í huga Rousseaus er andstæða hins náttúrulega manns ekki einfaldlega hinn siðmenntaði maður heldur hinn slcynsami borgari. Það að öðl- ast skynsemi felur í sér að einstaklingurinn tekur samfélagið inn með sérstökum hætti. Einstaklingurinn verður borgari. Þótt hugmyndir Aristótelesar og Rousseaus séu í mjög mörgum atriðum óh'kar þá eru þeir þó sammála um það að skynsemi mannsins sé ekki fyrirfram gefin. Menn eru ekki skynsemisverur í krafti þess að vera einstaklingar af tegundinni maður. Skynsemin verður einungis að veruleika í tilteknum félagslegum kring- umstæðum. Og þess vegna getur jafnvel hugsuðurinn hjá Rodin, hinn einræni og íhuguli hugsandi karl, ekki orðið til nema í tilteknum félagslegum kringumstæð- um — þótt hann kunni síðar að draga sig út úr þessum kringumstæðum og inn í eigin skel. Hér höfiim við þá enn eitt atriðið sem einkennir hina gagnrýnu manneskju: hún er félagsvera. En hvers konar félagsvera? Partíljónið er vissulega félagsvera, en ekki endilega gott dæmi um gagnrýna manneskju. Að segja að hin gagnrýna manneskja þurfi að vera félagsvera segir því ósköp Htið eitt og sér. Hvers konar félagsvera er hin gagnrýna manneskja? Hvað leggur hún til samfélagsins? Og hvers konar samfélag er það sem styrkir hennar gagnrýnu hæfileika - gerir mögu- leika hennar á að verða og vera gagnrýnin manneskja að veruleika? Þessar spurningar um samspil einstaklings og samfélags í gagnrýnu og skap- andi starfi hafa verið eitt af meginviðfangsefnum þeirra heimspekinga sem lagt hafa stund á heimspeki með börnum, bæði í kenningum þeirra og praktík. Ein af þeim hugmyndum sem hefur verið áberandi á þessum vettvangi er hugmyndin um rannsóknarsamfélag (e. community ofinquirý). Oft er gengið að því vísu að börn fæðist litlir villimenn og að þau verði að læra að verða siðmenntuð. Það er talið að nám hafi jákvæð áhrif á þau. Vegna hinna jákvæðu áhrifa verða þau að félagsverum. Það var þessi hugmynd sem George Herbert Mead setti á haus þegar hann skrifaði að „barnið verður ekki félagsvera með námi. Það verður að vera félags- vera til að læra“. Það var því Mead sem fyrstur skildi hvers vegna það er svo mikilvægt fyrir nám að flétta saman, eins og Peirce hafði gert, þessi tvö hugtök sem hvort um sig eru svo öflug, rannsókn og samfélag, í eitt umbreytt hugtak um rannsóknarsamfélag.'* Hugsuðurinn er einn að bauka - hann situr álútur og verður að reiða sig á eig- in getu, eigin hugmyndauðgi og eigin dómgreind um rétt og rangt, gáfulegt og heimskulegt. Ef hann er einstökum hæfileikum búinn, kann hann að komast langt í rannsókn sinni. Líklegra er þó að hann sigli fljótt í strand og hætt er við að hann dæmi það gáfulegt sem honum finnst gáfulegt, dæmi það rétt sem honum finnst rétt, o.s.frv. I slíkum kringumstæðum er hætt við að hugtökin rétt og rangt missi það hlutlæga vægi sem þau jafnan hafa í siðferðilegri umræðu og láti ekki í 14 Matthew Lipman, Thinking in Education, Cambridge University Press, Cambridge 1991, bls. 230.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.