Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.2017, Qupperneq 26

Tímarit Máls og menningar - 01.06.2017, Qupperneq 26
K j a r t a n M á r Ó m a r s s o n 26 TMM 2017 · 2 hann byggt verslunarhús Nathans og Olsen og Skrifstofuhús Eimskipafélags Íslands í Pósthússtræti þar sem nú – líkt og svo víða annars staðar í miðbæ Reykjavíkur – er hótel.95 Þetta mun aðeins vera sýnishorn af því sem hann kom í verk í Reykjavík og þá er ótalið allt sem hann gerði á landsvísu. Sumum sem drógu andann á þessu skeiði þótti sem lífið blasti við þeim og yfirlýsingar eins og „Framtíðin ljómar öll, dýrleg, undursamleg. Oss tekur að dreyma stóra drauma og dásamlega“ tóku að sjást í skrifum manna.96 Augu manna tóku um leið að opnast fyrir því að borgin væri ljót og það þyrfti að byggja, endurnýja og leggja á ráðin. Algengt var að greinar birtust í blöðunum þar sem sagt var af eldheitum umræðum á bæjarstjórnarfundum. Þar orðaði fólk skoðanir sínar um að flest húsin í Reykjavík væru „illa gerðir og ólögulegir kumbaldar“ og að bærinn væri svo ljótur sökum fátæktar og ofvaxtar að byggingarnefndin væri ekki vandanum vaxin: „Það eru brjóstumkennanlegir menn, sem eru til þess útvaldir, að vera í byggingar- nefnd í Reykjavíkur [svo] – í jafnherfilega ljótum bæ“.97 Hjer í liggja ástæðurnar Í fyrsta sinn í sögunni kom til greina að Reykjavík yrði höfuðborg í öðrum skilningi en aðeins að nafninu til. Allur asinn sem virtist fylgja fólks- mergðinni virtist á sama hátt skjóta sumum skelk í bringu. Menn óttuðust að borgin yxi of geyst og afleiðingarnar hlytu að verða slæmar fyrir heill þjóðarinnar. Árið 1925 skrifar Jón H. Þorbergsson: [M]entaþjóðir sjá betur og betur sannleik þessa máls. Sjá það, að fjöldinn af kaup- staða- eða borgarbúum verða andlegir og líkamlegir fátæklingar, og að stöðug fjölgun fólks í bæjum, en fækkun í sveitum, dregur óðum til úrkynjunar og eyði- leggur þjóðflokkana […] Fólkið hrúgast í kaupstaðina, og fyrir fjölda þess verður hlutskiftið þetta: Óstöðug atvinna, þröng húsakynni og dýr, einhæft og oft ófull- komið fæði, sollblandið fjelagslíf, iðjuleysi unglinga, götulíf – og engin efni. Hjer í liggja ástæðurnar fyrir því að fólkið úrkynjast, tapar bæði andlegum og líkamlegum þrótti.98 Um þessar mundir fara umræður um menningarmál að tvinnast saman við byggingar- og skipulagsmál á Íslandi og meðan sumir vildu sækja fram vildu aðrir leita leiða til þess að halda í gömul gildi. Menningarsjóður er settur á laggirnar 1928 að undirlagi Jónasar frá Hriflu og gerir sitt til þess að hefta framrásina og heimilar að veita verðlaun fyrir teikningar að húsum „þar sem leitað væri samræmis við höfuðdrætti í náttúru landsins“.99 Guðjón Samú- elsson kemur á þessum tíma heim úr alþjóðlegu umhverfi og flytur viðhorf þess með sér í verkum sínum. Þau féllu hins vegar ekki í kramið hjá öllum hérlendis. Hugsanlega var það sökum þess að hér á landi var fornt bænda- samfélag sem „hafði nýlega hrundið af sér helsi erlends valds og leitaði sjálfs- vitundar í fortíð sinni“.100 Þriðji áratugurinn einkennist hér á landi af þverstæðum og togstreitu.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.