Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.2016, Síða 66

Tímarit Máls og menningar - 01.12.2016, Síða 66
K r i s t j á n J ó h a n n J ó n s s o n 66 TMM 2016 · 4 eins og annars staðar verður seint „gert svo öllum líki“ eins og þar stendur. Frekar að allt orki tvímælis þá gert er. Allir þekkja klisjuna um þurran og leiðinlegan fróðleik skólans andspænis skapandi frelsi einstaklingsins sem ekki þolir andlegt helsi smásálanna. Um þetta hefur heilmikið verið fjallað í bókmenntakennslu skólakerfisins svo mótsagnakennt sem það er. Lesa íslenskir nemendur bókmenntir sem tengjast vel við reynslu þeirra og veruleika? Ætti námsfólk fyrst og fremst að lesa bókmenntir um kunnugleg efni eða er betra að þær séu ókunnuglegar og opni nýja sýn á veröldina? Hafa íslenskir kennarar næga menntun og þekkingu til þess að velja heppilegt les- efni og standa fyrir uppbyggilegri umræðu um bókmenntir? Dýpka skilning nemendanna á fagurfræði og eigin tilvist? Er viðhorf íslenskrar bókmennta- stofnunar of þunglamalegt og þjóðernisdýrkandi, eða jafnvel sjálfsdýrkandi og afturhaldssamt, til þess að bókmenntaumræða geti nokkurn tímann snúist um mikilvægar tilfinningar og málefni í samtíma ungra lesenda? Bókmenntakennsla Hér á eftir verður vikið að því hvernig nokkrar valdar bækur, meðal annars unglingasagan Draugaslóð eftir Kristínu Helgu Gunnarsdóttur og fleiri slíkar, fjalla um menningu, tilfinningar, persónuleg sambönd og þroska. Þær leggja fyrir okkur erfiðar spurningar um líf og dauða og draga inn í svörin upplýsingar um menningu og sögu. Áður en rætt verður nánar um þessar bækur er rétt að víkja nánar að bókmenntakennslu almennt. Víða erlendis nýtur bókmenntakennsla virðingar. Anne-Kari Skarðs- hamar, prófessor í norsku við Høgskolen i Oslo segir um lestur fagurbók- mennta: … fagurbókmenntir miðla til okkar reynslu af því að vera manneskja. Mikið er lagt upp úr skilningi á öðru fólki, tilfinningalegri þátttöku og samúð í greiningum á fólki sem er öðru vísi en við erum sjálf. Athyglinni er beint frá leit að sjálfsmynd en að skilningi á öðrum. Það getur eflt samúð lesandans að kynnast Hinum, í bók- menntatexta. (Skarðshamar 2005, 208) 1 Á svipaðri línu eru Duff og Maley í bókinni Literature. Samkvæmt þeim hefur réttlæting bókmenntakennslu löngum verið þrenns konar: • Frá sjónarhorni málvísinda má segja að bókmenntir geymi margvíslega og mis- erfiða texta með ýmiss konar rithætti og af ólíkum textategundum. Það gefur nemendum kost á frábærum upplýsingum og þekkingu til þess að byggja upp orðaforða, þroska setningafræðilegt skynbragð á texta og bæta skilning á sam- hengi og málsniði. • Bókmenntatextar eru raunsannur menningarmiðill. Það þýðir ekki að við getum beinlínis lært menningu tungumáls gegnum bókmenntir á því máli. Menning er of djúpstætt og flókið fyrirbæri til þess. Í bókmenntatextum er engu að síður að finna umhverfi, lýsingar, aðstæður og íhuganir sem gefa margvísleg tækifæri til þess að átta sig á „mismun“ og þroska umburðarlyndi og skilning.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.