Hugur - 01.01.2018, Page 46

Hugur - 01.01.2018, Page 46
46 Atli Harðarson kjarnorkustyrjaldar á líf okkar velti algerlega á því hvað við hugsum og höldum um slík efni? Ég átta mig ekki á hvernig hugsmíðahyggjumenn um allan veruleik- ann geta svarað, af ábyrgð og heilindum, ef þeir eru spurðir hvort ekki sé hægt að gera kjarnorkuvopn skaðlaus með því að hugsa á öðrum nótum um orku, geislun og kjarnahvörf. (Ástæðan fyrir því að kjarnorkuvopn eru skelfileg ógn, og það ætti að eyða þeim, er að þau geta drepið allt mannkyn óháð því hvað við hugsum og höldum.) Það er ef til vill ekki í tísku, og ef til vill ekki stundað, að ræða um fyrirbæri eins og landamæri og peninga sem félagslega smíð. Þau ráðast með of augljósum hætti af því sem fólk tekur mark á til að það sé efni í bitastæða heimspeki. En ég get samt illa varist þeirri hugsun að það sé tímabært að menn geri sér betur ljóst að landamæri og peningar eiga tilveru sína undir því að við tökum mark á pólitísk- um yfirlýsingum og valdsorðaskaki. (Raunar var eðli peninga breytt með talsvert afgerandi hætti fyrir næstum hálfri öld síðan þegar bandarísk yfirvöld lýstu því yfir að dalurinn jafngilti ekki lengur tilteknu magni af gulli.) Tugmilljónir flótta- manna, og skuldir sem eru að sliga heil samfélög, eru að hluta til afleiðingar af staðreyndum um landamæri og peninga: staðreyndum sem eru eins og þær eru vegna þess að fólk hugsar og talar með tilteknum hætti. Ég hef nú tilgreint ástæður til að fallast á verufræðilega hugsmíðahyggju um félagslegan veruleika. Ég hef einnig rökstutt að þessar ástæður séu óháðar frum- spekilegum kenningum eins og hughyggju og efnishyggju sem fjalla um eðli alls veruleika. Ég á enn eftir að útskýra hvers vegna ég er einnig fylgjandi þekkingar- fræðilegri hugsmíðahyggju. Kenningar, líkön, kort og lýsingar Hammersley, sem ég nefndi í inngangi þessarar greinar, segir í bók sinni um eigindlegar rannsóknaraðferðir að hugsmíðahyggja um þekkingu sé að hluta til sjálfsögð sannindi, því sérhver greinargerð fyrir veruleikanum sé búin til af fólki og styðjist við félagslegar hefðir. Hann rökstyður með sannfærandi hætti, eftir því sem ég best fæ séð, að þetta gefi ekkert tilefni til afstæðishyggju eða full- yrðinga um að tvær greinargerðir sem eru í mótsögn hvor við aðra geti báðar verið sannar.42 Maxwell, sem einnig kom við sögu í inngangi, heldur líka fram þekkingarfræðilegri hugsmíðahyggju og færir rök að því að hún útiloki ekki að þekking okkar sé hlutlæg. Um þetta segir hann meðal annars að við trúum því að jörðin hafi verið hnöttótt og snúist um sólina löngu áður en menn gerðu sér nokkra grein fyrir því. Hann nefnir líka að flest okkar trúi því að lofthiti á jörðinni sé að hækka og það geti haft alvarlegar afleiðingar fyrir mannkynið, og það eins þótt fólk neiti að trúa því. Það eru einfaldlega til hlutlæg sannindi um náttúruna og þessi sannindi velta á öðru en því hvað fólk hugsar og heldur. Maxwell bætir því svo við að þekking okkar á veröldinni sé aldrei fullkomin, vafalaus eða alger.43 42 Hammersley 2008. 43 Maxwell 2012: vii. Hugur 2018meðoverride.indd 46 24-Jul-18 12:21:23
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136

x

Hugur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.