Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1978, Síða 71

Andvari - 01.01.1978, Síða 71
ANDVAIU UM RHTTLÆTI í ÍSLENZKUM FORNSÖGUM 69 tilvitnanir og skýringar 1 Gleggsta verkið um aldur sagnanna er: Einar ÓI. Sveinsson, Ritunartími íslendingasagna 0965). 2 S;á t. a. m. R. W. Southern, Medieval Humanism and Other Studies (1970) og rit, sem t>ar er vitnað til. 3 Til gamans má geta þess hér, að íslenzkir annálar geta dánarárs Hugós við 1140: „AncL aðist Hugi munkur heilags Victoris í París.“ Síðari heimildir benda til þess, að Helgafells- klaustur hafi verið tengt þessum reglustað. Sjá enn fremur, Hans Bekker-Nielsen: „The Victorines and Their Influence on Old Norse Literature," The Fifth Viking Congress, 32-36. 4 Hér má þó geta eftirtalinna verka eftir höfund þessarar greinar: Siðfræði Hrafnkels sögu, 1966: Art and Ethics in HrafnkeVs Saga, 1971; „Drög að siðfræði Grettis sögu", Timarit Máls og menningar xxx (1969), 372-82, „Icelandis Saga and Medieval Ethics", Medieval Scandinavia vii (1974), 61-75. Ýmsar aðrar greinar um lærða þætti í sögunum munu væntanlega koma út á næstu misserum. 5 Elúcidaríus, Hauksbók 492. 6 Viðræða æðru og lmgrekkis (Hauksbók 303): „Nú undirstóð sá er þetta setti saman, að eigi hafa allir menn eina náttúru. Ef einn er stvrkur, annar er breyskur. Ef annar er harð- ur, þá er annar blauður." Þiðreks saga af Bern, útg. Guðni Jónsson (1954), bls. 6: „En hver frásögn mun sýna, að eigi hafa allir menn verið með einni náttúru. Frá sumum er sögð speki mikil, sumum afl eður hreysti eður nokkurs konar atgervi eður hamingja, svo framt að frásagnir megi af verða. . . .“ 7 Viðræða líkams og sálar (Hauksbók 329). 8 Maríu saga, 394. 9 Hómilíubók, útg. Th. Wisén (1872), 101. 10 Alexanders saga, útg. Finns Jónssonar (1925), 69 og 7. 11 Stjórn, 552. 12 Leifar fornra kristinna fræða íslenzkra, útg. Þorvaldur Bjamarson (1878), 33 og 57; Duggals leiðsla (Heil. m. sögur i, 343). 13 Stjórn, 567; Leifar ... 74 og 2; Marthe saga og Marie Magdalene (Heil. m. sögur i, 518). 14 Heil. m. sögur, 345. 15 Viðræða líkams og sálar (Hauksbók, 324); Elúcídaríus (Hauksbók, 492). 16 Elúcídaríus (Hauksbók, 492). Hér má rninna á orð Gregóríusar mikla í Díalógum (Heil. m. s. i, 196): „Margir hlutir sýnast þeir gcðir, að eigi eru góðir, því að eigi era af góðum hug gervir, þ\d að eigi era góð verk, þó að góð sýnist, ef eigi eru af góðum hug ger.“ Eðli verks var einmitt talið vera fólgið að verulegu leyti í þeim hvötum, sem liggja að baki. Þegar Hildigunnur í Njálu gerir Flosa hásæti og honum þvkir hún spotta sig, verður henni að orði: „Það er illa, ef þér mislíkar, því að þetta gerðum vér af heilum hug.“ FIosi mælti: „Ef þú hefir heilan hug við mig, þá mun sjálft leyfa sig, ef vel er; mun og sjálft lasta sig, ef illa er.“ ó í riti sínu Policraticus telur tólftu aldar húmanistinn Johannes Saresberiensis (John of Salisbury, d. 1180) ekki einungis löglegt að taka harðstjóra af lífi, heldur einnig rétt og skylt. Sjá enska þýðingu eftir J. B. Pike, Frivolities of Courtiers and Footprints of Philo- sophers (1938), 211. - Auk þeirra ójafnaðarmanna, sem neituðu að bæta með fé og getið er í meginmáli, má nefna tvo: Þorfinnur jarl í Orkneyinga sögu („þótti mörgum ófrelsi mikið að búa undir riki hans“) bregzt reiður við, þegar hann er krafinn bóta fyrir einn af skipverjum Rögnvalds, sem myrtir vora í Kirkjuvogi að undirlagi jarls. „Hefir þú eigi heyrt það,“ segir jarl, „að ég er ekki vanur að bæta þá menn fé, er ég læt drepa? Finnst
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.