Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1965, Blaðsíða 102

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1965, Blaðsíða 102
Tímarit Máls og menningar þótt ekki verði fortekið að svo kunni að hafa verið; er þar átt við fáein ástakvæði sem prentuð eru undir samheitinu „afmors- kvæði". Tvö þeirra virðast ótvíræð dans- kvæði. Annað er kvæði séra Ólafs á Sönd- um, „Eitt sinn á gólfið kveðið" (nefnt svo í handriti): Þó eg gangi á gólfið fram og gjöri mér kátt ... — Hins vegar er svo lít- ill afmor í því að það stendur varla undir nafninu afmorskvæði. — Hitt byrjar svo: Gumnar hafa hcr gaman í kveld, / get eg að það sé bannað; / ég (svo) mun þegja og þylja í feld / og þenkja um nökkuð annað. / Horfinn gjörist eg heimi í hug. — (Ur kvæðabók séra Gissurar). Efnið er hinn venjulegi barlómur út af skorti á kvenna- ást, en öðrum þræði virðist lýst dansleik. — Fyrsta kvæðið er ekki nema brot af upp- hafi frásagnar af ,seimalund' og .silkihrund', en hitt eru ástp.rbrunakvæði og ástarharma- kvæði og kvennalof sem menn hafa eins líklega farið með og sungið án þess að hreyfa hönd né fót í dansi. — Dróttkvæður vísuhelmingur hálfhnepptur (af spássíu rímnahandrits frá sextándu óld) hefur slæðzt þarna með: Nauðir gjöra nú stríð ... Undir sama hætti eru nokkrar vísur (raun- ar vísuhelmingar) um konu í Snorra Eddu (eignaðar Ormi nokkrum Steinþórssyni) og enn fremur „ástavísa" sem Haraldi konungi hárfagra er eignuð í Flateyjarbók og ein ástavísa Bjarnar Breiðvíkingakappa í Eyr- byggju. — Hér verður vart hefðar sem ólíklegt er að eigi skylt við dansvísur eða kvæði. Úr því að útgefandi tekur skýrt fram að hér sé um að ræða úrval, er ekki um að fást þótt menn kunni að sakna einstaka kvæða, vísna eða viðlaga sem þeir kannast við. Valið er útgefandans og óvíst að nokk- urum öðrum hefði tekizt betur. Hér eru t. d. fjörutíu ,fornkvæði' og einu betur, auk brota og stefja, en til mun vera af þeim upp undir hundrað. Jón Helgason byrjaði nýja útgáfu forn- kvæða árið 1962 og eru nú komin út fjög- ur bindi þessarar heildarútgáfu þar sem allt verður til tínt, — og er von á þrem bindum í viðbót. Fjórða bindi byrjar á ein- stökum vísum og brotum eftir ýmsum heim- ildum og er gaman að bera saman við upp- haf annars bindis í útgáfu Jóns Samsonar- sonar, nefnt „Stökur og kviðlingar". Það kemur ekki á óvart að efnið er framan af því nær hið sama (og eftir sömu heimild- um nema hvað J. S. getur þess um tvo hluti að hann fari þar eftir útg. nafna síns). Munurinn verður annars vegar af því að J. H. bindur sig við kveðskap sem talizt gæti til „fornkvæða" (hefur ekki tekið upp hér nema þrjár vísur kveðnar með hljóðstöfum, sem er á móti venju fornkvæða). En á hinn bóginn hafnar J. S. minna háttar brot- um. Þeir nafnar byrja báðir á vísunum al- kunnu úr Sturlungu: Lojtr er í eyjum, bítr lunda bein. Sœmundr er á heiSum ok etr berin ein. Mínar eru sorgir þungar sem blý. Síðan taka þeir upp sögukafla með kvið- lingum úr tveim gerðum Jarlmanns sögu og Hermanns. Er þar lýst ferlegum skemmt- unum álfa og dverga og þursa og fleiri vætta sem m. a. fremja dansleika, og er ekki allsón^'tt fyrir sögu vísnadans á Is- landi því að söguhöfundur (13du eða 14du aldar maður) styðst augljóslega við það sem hann þekkti sjálfur, þótt allt sé fært í tröllslegan búning. — Næst hefur J. H. tvö lítil brot og eina vísu og er sú vísa einnig hjá J. S. Því næst hefur J. S. kviðlinga Ara lögmanns og Marteins biskups eftir Skarðsárannál og sama er í útg. nafna 92
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.