Helgafell - 01.12.1942, Page 20

298
HELGAFELL
Þegar hér var komiÖ, gerðust mikil
og óvœnt tíðindi varðandi sjálfstæðis-
mál íslands. Samningar voru gerðir
milli ríkisstjórnar íslands og Banda-
ríkjanna í Norður-Ameríku um, að
þau taekju að sér hervernd landsins, á
meðan núverandi styrjöld varir. Samn-
ingar þessir voru síðan samþykktir á
Alþingi og staðfestir af ríkisstjóra 10.
júlí.
Þar sem brezka stjórnin hafði stuðl-
að að þessari samningagerð, tók einn-
ig hún á sig skuldbindingar gagnvart
íslandi, en bæði þessi heimsveldi lýstu
meðal annars yfir því:
að þau viðurkenndu algert frelsi og
fullveldi íslands, og þau skyldu sjá
til þess, að ekki verði gengið á rétt
þess í friðarsamningunum né á
nokkurn annan hátt, að ófriðnum
loknum.
Þessa yfirlýsingu áréttaði svo for-
sætisráðherra Breta í tölu sinni af svöl-
um Alþingishússins 16. ágúst 1941, þar
sem hann komst að orði á þessa leið:
Eftir að viðureign þeirri er lokið, sem
nú stendur yfir, munum vér ásamt
Bandaríkjunum sjá um, að ísland fái
sitt fullkomna frelsi. Það er vilji vor,
að menningarfortíð yðar megi tengj-
ast framtíðarmenning yðar sem
frjálsrar þjóðar.
Þessi orð sýna hug Breta til vor, og
má hér við bæta ummælum, sem hið
mikla blað, The Times, lét falla um
þjóð vora að gefnu tilefni 27. septem-
ber s. á. Times sagði: ,,Það verð-
skuldar engin þjóð fremur frelsi en
hinn gamli kynstofn þessarar eyjar“.
Ég skal að vísu bæta því við, að
blaðið byggði að sjálfsögðu þetta álit
sitt á því, sem feður vorir og forfeður
höfðu afrekað.
Það verður nú ekki annað séð, en
að vér höfum sumarið 1941 verið bún-
ir að koma málum vorum þannig fyr-
ir sem nauðsyn krafði, og ótvíræður
réttur heimilaði, enda hlutum vér með
skipan þeirri, sem þá var ákomin, við-
urkenningu tveggja heimsvelda sem
hlutgengur, fullvalda aðili, og heitorð
þeirra um vernd gegn hvers konar rétt-
arskerðingu að ófriðnum loknum. Sjálf-
stæði voru var í fám orðum sagt svo
vel borgið sem kostur var á, að því
leyti, sem vér eigum það undir aðra en
sjálfa oss að sækja.
Síðan 10. maí 1940 höfum vér ekki
ráðið yfir landi voru nema að tak-
mörkuðu leyti. Landið er ekki framar
afskekkt eyja, um það og yfir það ligg-
ur nú alfaraleið heimsveldanna, það er
orðið ein af mikilvægustu hernaðar-
stöðvum heimsins, það er, ef svo má
að orði kveða, Malta Norður-Atlants-
hafsins. Það liggur innan hagsmuna-
svæða tveggja heimsvelda, og héðan í
frá munu þau hafa eftirlit með, hvað
gerist á þessari eyju og hvernig vér
förum að ráði voru. Þetta hlýtur hverj-
um að vera ljóst, sem beinir huga sín-
um að því, og þessa má enginn ís-
lendingur ganga dulinn.
Sumir þeirra, sem tala og rita um
sjálfstæðismálið, virðast trúa því, að
sambandslagasamningurinn við Dan-
mörku sé fjötur um fót frelsi voru og
framtíð. Þeir virðast beinlínis skilja
það svo, að sjálfstæðismálið sé sama
sem sambandsmálið. Þessi ímyndun
minnir mann á sumt gamla fólkið í
ungdæmi manns, sem alizt hafði upp,
áður en verzlunarfrelsið var fengið. Það
nefndi mörgum áratugum eftir það all-
an útlendan varning danskan.
Þangað til 1. desember 1918 áttum