Helgafell - 01.12.1942, Blaðsíða 65

UNDIR JÖKLI
343
Annars er nafnið Aðalþegnshólar eftirtektarvert. Orðið „aðalþegn" kem-
ur ekki, svo að kunnugt sé, annars staðar fyrir í íslenzku máli. Mun varla efi
á því, að það sé mannsnafn í þessu sambandi, Hólarnir hafa verið kennd-
ir við mann, sem hét Aðalþegn, en ekki höfum vér spurnir af neinum öðr-
um manni hér á landi, er það nafn hefur borið, og eigi er þetta norrænt
nafn frekar en önnur mannanöfn með forliðnum Aðal-. Þau nöfn voru hins
vegar tíðkuð hjá vestgermönskum þjóðum, og m. a. nafnið Aðalþegn (Ad-
aldegen). Nokkur önnur nöfn af sömu gerð hittast hér á landi að fornu.
Aðalbrandur (Adalbrand, Æthelbrand), Aðalríkur ( Adhelric), Aðalgrímur
(Adalgrim), sem að vísu þekkist aðeins sem gervinafn í Völsaþætti, sbr.
og nafnið Aðalmannsvötn á Stórasandsvegi (Adalman).1 Ekkert af nöfnum
þessum tíðkaðist á Norðurlöndum. Nafnið Aðalþegnshólar er því eitt þeirra
gagna, er benda til skyldleika og kynna landnámsmanna við Engilsaxa, og
hefur því atriði lítill gaumur verið gefinn fram til þessa.
Söguhöfundurinn leggur Helgu Bárðardóttur vísu þessa í munn, en það
fær varla staðizt, eftir því sem honum að öðru leyti segist frá. Höfundur
vísunnar þráir mölina fyrir dyrum fóstra síns eða fóstru. Sé leshátturinn
,,Dritvíkurmöl“ réttur, hefur hún verið á fóstri í Dritvík, og vel mætti mölin
þar verða minnisstæð þeim, er átt hefði þar æskustöðvar sínar. En sagan
getur þess ekki, að Helga hafi verið neins staðar á fóstri. Hún segir þvert á
móti, að hún hafi vaxið upp á Laugarbrekku hjá föður sínum, en Laugar-
brekka er æðilangan spöl frá sjó, og þar er engin möl ,,fyrir dyrum“. Er
því eins líklegt, að vísan eigi sér allt aðra sögu, sögu, sem vér aldrei fáum
grafið upp úr gleymskunni, en að höfundur Bárðarsögu hafi kunnað vísuna
og komið henni fyrir í sögu sinni með því að eigna Helgu hana, en annars
máske tekið hana með, einkum vegna þess dálætis, er hann hefur haft á ör-
nefnum.
Vísa þessi lætur ekki mikið yfir sér. Hún virðist vera lítið annað en upp-
talning á örnefnum. En í öllum einfaldleik sínum er hún samt perla. Hún
angar af heimþrá og hjartahlýju, af ást til átthaganna og bernskuheimilis og
snertir strengi í brjósti hvers manns, sem hefur verið slitinn upp frá æsku-
stöðvum sínum og dreymir síðan um þær og þráir þær.
Stúlkan, sem vísuna kvað, — því að vísan er ort af konu, hvort sem hún
hefur heitið Helga Bárðardóttir eða öðru nafni, — hefur ef til vill alizt upp í
Dritvík, og er það enda líklegast, því að jafnvel leshátturinn ..Dritvík ok möl“
bendir nánast til þess. Bernskuheimili hennar hefur þá verið búðsetumanns-
heimili. í Dritvík hafa aldrei aðrir búið en búðsetumenn, sem ekki hafa haft
annað sér til lífsbjargar en stopulan sjávaraflann. Þeir hafa allar aldir verið
1) Um nöfn þessi sjá: Förstemann: Altdeutsches Namenbuch I, 164, 169, 175, 177 og
179. Því miður er engin fullnaegjandi bók um engilsaxnesk mannanöfn hér í bókasöfnum.