Helgafell - 01.12.1942, Blaðsíða 66

344
HELGAFELL
fátækir. Skorturinn hefur staðið sífelldlega viÖ dyrustaf þeirra og oftlega
þokað sér innfyrir hann, jafnvel alla leið inn á gafl. Samt hefur hún elskað
og þráð þetta fátæka æskuheimili sitt og hið hrikalega og óblíða umhverfi
þess. Getur það verið íhugunarefni fyrir þá menn, er ætla, að ættjarðar- og
átthagaást manna sé undir því komin, hversu mikið er í pyngjunni eða
hversu mikilla ytri lífsþæginda menn njóta.
Það eru mikil viðbrigði, að koma úr hinum fríðu og frjósömu byggð-
um sunnan á Snæfellsnesi, Miklaholtshreppi, Staðarsveit og Breiðuvík, og
út fyrir Hellna. Er þá sem komið sé í annan heim. Taka þar við flatar
hraunbreiður hið neðra, en yfir þær gnæfir Jökullinn, og ber þó mest á
bröttum hraunbungunum í hlíðum hans, gráum af mosa, en sjálf klaka-
hettan dregst þar upp og hverfur að nokkru. Landið er hrjóstrugt og gróður-
lítið, byggðin strjál og er sem hún týnist í víðáttu auðnarinnar. Ferðamann-
inum, sem kemur þarna í fyrsta sinni, finnst hann ekki sjá þar mikla feg-
urð, í öllu falli virðist honum lítið um blíðu og yndisleik í svip landsins, þótt
sólskin sé og sumardagur. En stórfenglegt er landið og mikilúðugt, og hug-
ann grunar, hversu svipmikið það muni vera í stórviðrum á haustin, er
úthafsaldan skellur óbrotin á sjávarhömrunum og stormurinn geysist yfir
hraunflákana, þeytir skýjunum á Jökulinn og tætir þau í sundur. Hann
skilur, að þetta land muni móta fast sálir þeirra, er áttu þar bernsku sína,
og tengja þær við sig með leyniþráðum, er aldrei fá slitnað, svo að þeir þrái
það alla ævi úr fjarskanum, þrátt fyrir hörku þess og óblíðu. Ein í þeim
hópi var stúlkan, sem orti vísuna um Aðalþegnshóla og Ondvertnes.
í Bárðarsögu eru sagnir um Hettu tröllkonu. Átti hún byggð x Ennisfjalli
(Ólafsvíkurenni) og var ill viðskiptis bæði við menn og skepnur. Hún drap
fénað fyrir Ingjaldi bónda að Hvoli (Ingjaldshóli), en Ingjaldur fór til móts
við hana og elti hana allt í fjall upp. Hetta sá sitt óvænna og friðmæltist
við hanr og bauð að launa honum fjártjónið með því að vísa honum á
mið það, er aldrei mundi fiskur bresta, ef til væri sótt, og kvað vísu.
Róa skaltu fjallfirSan
fram á lög stirðan,
þar mun grá glitta,
ef vilt Grímsmið hitta.
Þar skalt þá liggja, —
Þórr er vinr Friggjar, —
rói norpr hinn nefskammi
Nesit í Hrakhvammi.
Kveðskapurinn hefur verið íslendingum til margra hluta nytsamlegur.
Meðal annars hafa þeir notað rímið til að festa sér fiskimið sín í minni. Er
þessi vísa elzta miðavísan, sem til er, og fer vel á því, að hún skuli einmitt