Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1965, Page 90

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1965, Page 90
Tímarit Máls og menningar inga, en margt annað fágæti hefur fundizt hér í upphafi landsbyggðar einkum á fjörum, þótt aldrei væru þeir fundir á bækur settir. Ekki kem- ur til mála, að írar hafi skilið eftir helztu gripi sína af fúsum vilja (Jón Jóhannesson: íslendinga saga, I. bls. 18—19), og fyrir þeirri staðreynd fellur sú fullyrðing Ara, að þeir hafi eingöngu farið héðan af landi brott, af því að þeir vildu ekki vera við heiðna menn. Hve mikið traust, sem við berum til Ara fróða, þá eru hér augljósar þversagnir í frásögn hans. Klerkurinn Ari Þorgilsson velur þau tíðindi ein í bók sína, sem hann vill að varðveitist um aðra hluti fram, en þegir um hitt. Hér voru írskir menn kristnir, þegar Norðmenn komu; það hefur verið of kunn saga til þess að fram hjá henni yrði gengið, og menn hafa e. t. v. þekkt einhverja gripi úr fórum þeirra. í Kjalnesinga sögu seg- ir m. a., að írsk járnklukka hafi hang- ið fyrir kirkjunni á Esjubergi seint á 13. öld, en Orlygur landnámsmaður átti að hafa haft hana út með sér og einnig plenarium eða írska guð- spjallabók. Það verður að teljast lík- legt, að Norðmenn hafi farið með ófriði á hendur þessum frumbyggj- um, drepið þá, rænt og þrælkað; af þeim sökum hafi dýrgripir þeirra lent í höndum heiðingja. A dögum Ara hefur það ekki verið fagurt til frá- sagna fyrir fróman klerk ungrar kristni, að forfeður hans ágætir hafi byrjað hér húskap með því að drepa og ræna kristið fólk og það án nokk- urs refsidóms af guðs hálfu. Ari seg- ir: „Ingólfur hét maður norrænn, er sannlega er sagt, að færi fyrstu það- an (þ. e. úr Noregi) til Islands." Ari sendir írska frumbyggja landsins heim til föðurhúsanna til þess að losna við þá úr sögunni og gefur þá skýringu á háttalagi þeirra, að „þeir vildu eigi vera hér við heiðna menn“. Allir kannast við frásögn Landnámu um þræla Hjörleifs og hefnd Ingólfs. „Öll er sagan um Hj örleif og þrælana hin ótrúlegasta, forneskjublandin og með ævintýrablæ,“ segir Þorkell Jó- hannesson í bókinni Örnefni í Vest- mannaeyjum. Hann sýnir, að saga þessi stenzt enga gagnrýni, t. d. eru eyjarnar alls ekki kenndar við þræl- ana, því að þeir voru írar, en ekki Vestmenn. Vesimaður var norrænn maður frá Bretlandseyjum, en ekki Íri. Þótt þrælasagan sé varhugaverð, þá er hún a. m. k. heimild um það, að eitt hið fyrsta verk norrænna land- nema hér á landi var að drepa írskt fólk, og Norðmenn höfðu langa þjálf- un í því starfi seint á 9. öld. Hvað sem sögunni um þrælana líður, þá hafa Írar sennilega búið í Vestmanna- eyjum, þegar norrænir menn komu þangað. Til þess benda örnefni eins og Dufþaksskor ogKirkjubær. Kirkju- bæjarnöfnin hér á landi eru a. m. k. sum þannig til komin, að þar hafa staðið írskar kirkjur í árdaga. Þann- 80
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.