Andvari

Árgangur

Andvari - 01.07.1962, Síða 24

Andvari - 01.07.1962, Síða 24
134 ELSA E. GUÐJÓNSSON ANDVABI einlcum lcirkjugripum, hér á landi,28 og varð vel ágengt. Einmitt á hennar vegum safnaðist meiri liluti refilsaumsklæða þeirra, sem nú þekkjast, til Kaupmanna- hafnar á fyrri hluta aldarinnar. Múla- klæðið var þó ekki í þeirra hópi, enda mun fornleifanefndinni aldrei hafa borizt vitneskja um það. í bréfi Skúla Tómas- sonar, prests í Múla, til nefndarinnar 1817, nefndi hann patínu, skírnarfat og maríulíkneski, en minntist ekki einu orði á altarisklæðið.28 Skráðar heimildir um eignir Múlakirkju skera ekki úr um, hvort klæðið í Enschede sé þaðan komið. í máldaga kirkjunnar frá 1394 voru nefnd fjögur altarisklæði vond og eitt að auki.30 Ekki var þeim lýst að öðru leyti. 1 næstu heimild, sem til er um eignir Múlakirlcju, vísitazíugerð frá 1429, er sagt, að allt sé „eftir því sem gömul registra til segja",31 og eru þar næst taldir upp þeir munir, sein kirkjunni liafa áskotnazt síðan. Meðal þeirra er altaris- klæði, sem hústrú Margrét gaf, en Mar- grét var dóttir Bjarna lúrðstjóra Ólafsson- ar og kona Mrafns lögmanns Guðmunds- sonar. Ekki getur þó altarisklæði Margrét- ar verið það, sem nú er í Twenthesafni, sé áður skráð tímakvörðun rétt. Engar heimildir fundust síðan um skrúða kirkj- unnar fyrr en 1489, en þá var getið í reikningsgrein, að séra Magnús Jónsson hefði lagt kirkjunni til hökul og kór- kápu.32 I máladaga frá 1491 var kirkjan talin eiga fjögur altarisklæði, og var auk þess sagt frá því, að Jón djákni Finnboga- son, sem varð prestur í Múla það sama ár og þjónaði þar til 1524, hefði árið 1490 lagt til kirlcjunnar kórkápu, merki, kopar- stiku, corpóral og kirkjubjór fyrir tvö hundruð.33 Virðist því engin fjarstæða að ætla, að Jón, er síðar varð príór á Möðru- völlum til dánardægurs 1546, hafi á prest- skaparárum sínum í Múla gefið til Icirkj- unnar altarisklæði það, sem hér um ræðir. Að sjálfsögðu er einnig hugsanlegt, að það hafi verið gefið kirkjunni síðar og af öðr- um aðilum. En eklci var getið um klæði kirkjunnar aftur fyrr en í máladaga frá 1553 og þá aðeins sagt, að kirkjan ætti þrenna altarisbúninga.34 í máldaga frá 1563 var enginn kirkjuskrúði nefndur.35 Refilsaumað altarisklæði var fyrst slcráð í vísitazíum Múlakirkju árið 1644 og þá á þessa leið: „Altarisklæði fornt með rcfil- saum“.3B Árið 1665 var nefnt „altaris- klæði með refilsaum gamalt og slitið, þó brúkanlegt."37 Síðan var klæðisins getið, svo elcki verður um villzt, í flestum vísi- tazíurn þar til 1828. I vísitazíubók Múla- kirkju frá 1847 var þess ekki getið; aðeins sagt, að kirkjan virtist „vera rétt viðlílca á sig komin og til er greint í undanfarinna ára vísitazíum liennar".38 Sýnist í fljótu bragði mega af því ráða, að klæðið hafi þá enn verið í kirkjunni, en það þarf þó alls ekki að vera, því að ekki var þcss alltaf getið í vísitazíum, þótt einhver skrúði hefði horfið úr kirkjunum. Er glöggt dæmi um þetta frá Grenjaðarstaða- kirkju.30 Eklci skal það þó rakið hér, en óhætt mun að gera ráð fyrir, að refil- saumaða klæðið hafi getað horfið úr Múla- kirkju hvenær sem er eftir 1828. En hvernig gæti altarisklæði úr Múla- kirkju eða annarri kirkju íslenzkri hafa borizt til Enschede í Hollandi? Er frú Kalf spurðist fyrir um uppruna klæðisins hjá forstjóra Twenthesafnsins, félck hún þau svör, að lclæðið licfði verið í eigu safnara nokkurs í Miinster í Westfalen í Þýzkalandi, þegar safnið keypti það árið 1933 eða 19 34.40 Frekari upplýsingar voru ekki fáanlegar. Að svo stöddu er þess vegna aðeins hægt að leiða að því getum, hvernig klæðið hafi lcomizt frá íslandi til Munster. Er líklegast, að þar liafi crlendur ferða- maður verið að verlci. í formála að skýrslu forngripasafnsins 1868 minnist Sigurður
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.