Andvari

Árgangur

Andvari - 01.07.1962, Blaðsíða 42

Andvari - 01.07.1962, Blaðsíða 42
152 JÓHANN S. HANNESSON ANDVARI skólarnir geta ekki án verið. Því að skólamál eru of mikilvæg og of alvarleg til þess, að nokkurn tíma sé óhætt að gefa þau með öllu á vald þeirra tiltölu- lega fáu manna, sem skipuleggja kennslu- mál og framkvæma skólalöggjöf og skóla- reglugerðir. Þegar gefa á öldinni okkar heiti, er venja að kenna hana við kjarnorku eða tækni, iðnað eða vísindi. Það mætti ekki síður kenna hana við skóla. Sið- menntað þjóðfélag á okkar dögum er skólaþjóðfélag, í þeirn skilningi, að án víðfaðma skólakerfis getur það ekki stað- izt. Og hlutur skólanna fer sívaxandi; þeir eru smátt og smátt að taka að sér allt uppeldi í þjóðfélaginu, ekki aðeins liið tæknilega og fræðilega uppeldi — „kennslu" í þröngum og gamaldags skiln- ingi — heldur einnig hið siðferðilega og félagslega uppeldi. Jafnvel í þjóðfélagi af þeirri gerð, er íslendingar búa við, þar sem síður en svo er stefnt að upplausn fjölskyldunnar eða reynt að draga úr þjóðfélagslegum áhrifum heimilisins, er skólunum í æ ríkara mæli falið að ala börnin upp. Ideimilin afsala sér æ fleiri skyldum — og jafnvel réttindum — í hendur skólanna, og kennurum er ætlað að ganga nemendum rneir og meir í for- eldra stað. Ef ég fer hér með rétt mál, er augljós þörfin á vakandi áhuga á skólamálum, ekki aðeins hjá þeim, sem sérstaklega látá velferð barna og unglinga til sín taka, lieldur hjá öllum landslýð, áhuga, sem sízt ætti að vera minni — þótt hann mætti gjarnan vera skynsamlegri og íhug- ulli ~ en áhugi manna á almennum stjórnmálum, enda má það til sanns veg- ar færa, að skólamál séu allra stjórnmála mikilvægust. Og þessi þörf á áhuga og umhugsun er þeim mun meiri, sem sú stefna — eða hreyfing, eða hreyting, eða hvað maður nú á að kalla það — sem skapað hefir skólunum jafn gífurlega stórt hlutverk og raun er á, er ekki nema að litlu leyti valin af okkur sjálfum í sam- ræmi við vísvitandi óskir okkar og raun- verulegar þarfir, heldur er henni þröngvað upp á okkur af atburðarás samtímans, sem við höfum harla lítið taumhald á. Að vísu er það ef til vill ekki vel að orði komizt, að segja, að því, sem hér hefir gerzt í skólamálum á síðustu hálfri öld, hafi verið þröngvað upp á okkur; það er vissulega ekki ætlun mín að harma það eða lasta, þótt orðalag mitt kunni að virðast benda í þá átt. Sannleikurinn er sá, að við höfum tekið þessari fram- vindu tveim höndurn og ýtt undir hana af fremsta megni — og ekki að ástæðu- lausu. Því að þróun skólamálanna er óað- skiljanlegur þáttur þeirra allsherjarbreyt- inga á þjóðfélaginu, sem við hingað til höfum verið sammála um — og erum enn að mestu sammála um — að kalla framfarir. Engu að síður vil ég leggja áherzlu á það, að um fullt og frjálst val af okkar hálfu hefir ekki verið að ræða. Sjálft eðli þjóðfélagsbreytinganna bannar það, að nokkurn tíma verði til fulls kosið á þjóðskipulag eða þjóðfélagsástand. Þjóð- félagið er óendanlega fjölbreytt og flókin heild, þar sem hvað tvinnast saman við annað á svo margvíslegan hátt, að erfitt er eða ógerlegt að rekja hvern þátt til enda. Þeim fræðigreinum, sem við köll- um þjóðfélagsvísindi, fleygir að vísu fram, og við þau eru af gildurn orsökum tengdar miklar vonir. En enn sem komið er höfum við furðu lítið lært að taka þau i okkar þjónustu — nema þá helzt þar, sem sízt skyldi, sem sé í stjórnmála- og viðskiptaáróðri. Við erum enn furðu nær- sýn og skammsýn, þegar um það er að ræða, að stofna vísvitandi til breytinga á
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.