Uppeldi og menntun - 01.09.2004, Síða 27

Uppeldi og menntun - 01.09.2004, Síða 27
HRAFNHILDUR RAGNARSDÓTTIR skynji söguna sem heild. Það hefur ekki inngang eða kynningu á persónum í upphafi sögunnar og engan söguþráð eða endi sem heldur utan um atburðarásina. Samloðun er lítil og fáar og einhæfar aðferðir notaðar til að líma söguna saman. Setningar eru ýmist ótengdar eða tengdar með einföldum aðaltengingum eða raðtengingum, t.d. „og“ eða „og svo“, og börnin nota enn ekki fornöfn og greini sem samloðunaraðferð í frásögn af þessu tagi. Þetta kemur heim og saman við rannsóknir erlendra fræði- manna (Berman og Slobin, 1994; Karmiloff-Smith, 1986; Shapiro og Hudson, 1997), sem og við niðurstöður fyrri rannsóknar greinarhöfundar á þróun söguþráðar og samloðunar í sögum fámenns úrtaks barna á aldrinum þriggja til níu ára (Hrafn- hildur Ragnarsdóttir, 1992). Rannsóknin 1992 leiddi í ljós miklar framfarir í frásagnarhæfni barna á aldurs- bilinu þriggja til níu ára og stórtækastar breytingar á milli fimm og sjö ára barna. Yngstu börnin lýstu einungis því sem var á myndunum í bókinni en eldri börnin höfðu náð tökum á því að segja heildstæðar sögur með inngangi, söguþræði og endi. Samhliða þróaðist samloðun frá fáum og einföldum samtengingum í hópi þriggja og fimm ára, til þess að börnin sögðu tiltölulega heildstæðar sögur sjö ára. Það var þó ekki fyrr en níu ára sem börnin sögðu sögur með hefðbundnu formi, fjölbreytilegum samtengingum og skýrri tilvísun fornafna. Allt fellur þetta ágætlega að niðurstöðum erlendra rannsókna sem fjallað hafa um þróun frásagnarhæfni barna frá ýmsum sjón- arhornum. Munurinn á sögum einstakra fimm ára barna var gríðarmikill og spannaði í raun allt frá færni dæmigerðra þriggja ára barna til dæmigerðra níu ára barna samkvæmt fyrri rannsókninni (Hrafnhildur Ragnarsdóttir, 1992). Fjórðungur úrtaksins voru afar færir sögumenn sem sögðu efnismiklar, samfelldar og samloðandi sögur út frá þessari löngu og flóknu myndabók. Þeir beittu mörgum og fjölbreytilegum auka- tengingum til að láta textann loða samair og það var skýrt og ótvírætt til hvaða per- sónu fornöfn og greinir vísuðu hverju sinni. Þessi hópur líktist í málnotkun sinni sjö og jafnvel níu ára börnum í fyrri rannsókn greinarhöfundar. Það hlýtur að vekja athygli að hluti fimm ára hópsins skuli vera kominn með frásagnarhæfni á við sjö og jafnvel níu ára börn, ekki síst í ljósi þess hve mikill munur er á sögum dæmigerðra fimm ára barna annars vegar og sjö og níu ára barna hins vegar. Eins og þegar hefur verið lýst, réð miðhópurinn ekki við að búa til samloðandi og samfellda sögu út frá froskasögunni. Rétt er að árétta að froskasagan er strembið við- fangsefni fyrir flest fimm ára börn og yngri. Hún er löng, hún fjallar um þrjár aðal- persónur og nokkrar aukapersónur, söguþráðurinn er flókinn og efni sögunnar ekki sprottið úr reynsluheimi barnanna sjálfra. Allt þetta gerir hana erfiða fyrir börn á þessum aldri ef marka má erlendar rannsóknir sem borið hafa saman frammistöðu barna eftir söguefni og aðstæðum. Nær öruggt má telja að fimm ára börn gætu að jafnaði sagt fullkomnari sögu ef efni hennar væri einfaldara og þeim nærtækara. Það er þó ljóst að fimm ára börn eiga eftir að taka út mikinn málþroska næstu eitt til tvö árin ef marka má rannsókn greinarhöfundar frá 1992. Loks kemur slakasti fjórðungur fimm ára hópsins út með mjög áþekkan prófíl í sögubyggingu og samloðun og þriggja ára börnin í fyrri rannsókn greinarhöfundar. 25
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204

x

Uppeldi og menntun

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Uppeldi og menntun
https://timarit.is/publication/581

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.