Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.05.1945, Blaðsíða 65

Tímarit Máls og menningar - 01.05.1945, Blaðsíða 65
MINNISGREINAR UM FORNSÖGUR 55 að leysast upp, aðeins einn djúpur lúður á eftir að falla við aðra tóna, þó svo veikur að maður verður að hlusta vel til að heyra hann. Málum hefur verið skipað að ráðum bestu manna á alþíngi, sæst fullum sáttum, „tókust þeir í hendur Njáll og Flosi, og handsalaði Njáll fyrir alla sonu sína og Kára“: bætur skulu koma fyrir Hösk- uld, féð er lagt fram. En þá reiðir Njáll af hendi kaupbæturnar, baugþakið. Flosi tekur upp þessar kvenflíkur og hlær. Og þá veit maður hvers er að vænta: bros og hlátur er illsviti í íslenskri forn- sögu. Hljómurinn splundrast og snöggþagnar. Hinn djúpi undirtónn örlaganna ymur einn, lúður goðsögunnar, dómslúðurinn. Stormur örlagadramans heltekur áheyrandann, sterkari en nokkur veruleiki, sannari en sagnfræði, maður stendur andspænis almætti hinnar miklu listar. Framundan er Njálsbrenna. 25 Gegnum myrkur lángra alda voru þessar sögur aleiga þjóðar sem þreyði vestur í hafi nær útsloknan, eftilvill í meiri eymd en nokkur önnur vestræn þjóð. Sú öld sem hafði bjargað lífi sínu með því að seljast í hendur erlendu konúngsvaldi gegn loforði um sex skipa siglingu á ári, gaf niðjunum þessa gjöf i vegarnesti á hinni þúngu hraut: fornsögurnar með minníngum sínum um hetjur og örlög bókfestar á sjálfu móðurmáli skáldskaparins. A þessari gjöf nærðist þjóðin. Þessi gjöf var fjöregg hennar, líf hennar í dauðanum. Trúin á hetjuna sem bregður sér hvorki við sár né bana og kann ekki að láta yfirbugast, þessi manndómstrú var okkar líf. í lífsháskum ald- anna var hún aflið sem deyddi dauða okkar. Og málið, hið full- komnasta sem ritað hafði verið á Vesturlöndum, mál sem eignaðist sígild listaverk áður en Evrópa fæddist til menníngar sinnar, það varð gimsteinn okkar. í lægsta hreysi jarðarinnar gaf gömul kona úngu barni gimstein. Þannig varð fornsagan fræið sem átti að lifa, græðlíngurinn í klakaþelanum, sem átti að skjóta sprotum á nýu þjóðvori. Hetjuskáldskapur þrettándu aldar varð uppistaða þjóðar- sálarinnar. Á þeim tímum sem niðurlægíng okkar var dýpst kendi fornsagan að við værum hetjur og kynbornir menn. Fornsagan var okkar óvinnanlega borg, og það er hennar verk að við erum sjálf- stæð þjóð í dag.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.