Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.05.1987, Síða 116

Tímarit Máls og menningar - 01.05.1987, Síða 116
Umsagnir um bækur „TÍMI OG RÓ OG VILJI OG ÞEKKING" Indriði G. Þorsteinsson Jóhannes Sveinsson Kjarval / Ævisaga I—II. 616 bls. Almenna bókafélagið, Rvík, 1985 I riti Indriða um Jóhannes Kjarval er mikið tilfang heimilda. Gallinn er hins- vegar sá, að varla er nokkursstaðar úr þeim heimildum unnið. Þær eru kynstur af óunnu hráefni, sem þó verður öðrum og síðari mönnum til takmarkaðra nota, þar sem engin heimildaskrá er í bókinni. Til lestrar eru upphafskaflar beggja bindanna ágæta góðir. I hinu fyrra er fjallað um uppvaxtarár Jóhannesar; þar er Indriði á heimaslóðum að efni til. Eins er upphaf síðara bindisins, um Snæ- fellsnes, liðlega og fallega skrifað, og um alla bókina má segja að málfarið sé gott. Hinsvegar er margt í sjálfum efnistökun- um sem athugull lesandi hlýtur að staldra við. Skal hér drepið á örfá slík atriði. Tilgangur tilvitnana Heimildir sem höfundur hefur undir höndum eiga að vera hráefni hans til úrvinnslu. En þegar hann notar þær beint sem tilvitnanir, ættu þær að hafa vissan tilgang, slá á annan tón, leiða fram samtímalega sýn eða samtímalegan mál- blæ sem gefi efninu aukna nálægð við tímann. Tilvitnun ætti þannig að vera höfundi líkt og depilljós inn í rökkur liðins tíma. Sumir kaflar í þessari bók eru hreinn bótasaumur tilvitnana. I ein- um eru til dæmis langar tilvitnanir í Laxness, Asgrím Jónsson, Thor Vil- hjálmsson og undirritaðan, án þess úr nokkrum þeirra sé unnið. Sögulegur skilningur Eitt höfuðefni menningarsögunnar er að skilja og skilgreina áhrif umhverfis og tíma. I slíkri mónógrafíu, slíku sérriti, eru mótunaráhrif af því tagi eitt brýnasta rannsóknarefni höfundar. A bls. 3 í fyrra bindinu afgreiðir Indriði þetta vandamál með orðunum: „Enginn veit hvað veldur því að einstakir menn eru betur búnir til afreka en aðrir. Engar ytri aðstæður virðast ráða úrslitum í þeim efnum . . .“ Þetta finnst mér fjarska grunnfærinn söguskilningur, og einkum þar sem hann vitnar á sömu blaðsíðu í orð Sigurðar Nordals (sem „mun ein- hvers staðar komast svo að orði“), að „hvergi muni jafnmargir snillingar hafa komið úr jafnlágum kofum og gerðist á Islandi á 19. öld.“ Hér er alls ekki leitað eftir því hvers vegna Jóhannes Kjarval varð til sem listamaður. Erfðir munu sumir segja, og það réttilega, því ljóð- mæli Karítasar móður hans eru um margt með svo frjálslegu og mögnuðu 242
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.