Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2012, Blaðsíða 84

nefna að lúterskar kirkjur, m.a. þjóðkirkja okkar, hafa í seinni tíð sótt ýmsar
trúarvenjur til kaþólsku kirkjunnar. í innhverfingu felst þó ávallt áhersla á
dulúð sem slævt getur samfélagslega vitund.
Þessa munsturs hefur mjög gætt í þjóðkirkjunni á síðari áratugum.53
Helgihald hefur orðið hefðbundnara. Aukin rækt er lögð við kvöldmál-
tíðarsakramentið og hefur nú komið hér fram sakramentis-guðrækni sem
áður var óþekkt hér á landi og raunar víðast annars staðar og einkennist af
mun tíðari altarisgöngum en áður tíðkuðust.54 Þá kemur innhverfingin fram
í því að margir prestar grafa upp ýmiss konar kirkjulegar hefðir og gefa þeim
eftir atvikum nýtt inntak. Þetta eykur fjölbreytni í tilbeiðslu og trúarlífi en
fær þó á stundum á sig svip „litúrgískrar fornleifafræði“ þegar staðfæringu
er áfátt. Það einkennir ennfremur innhverfinguna að nýir siðir í trúarlífi eru
innleiddir og má þar nefna þá kyrrðardagahreyfingu sem komist hefur á hér
á landi. En kyrrðardagar felast í því að fólk dregur sig í hlé og lifir í þögn
og dagshrynjandi sem er lík því sem gerist í klaustrum
Allt það sem hér hefur verið nefnt getur auðgað starf trúarstofnunar og
orðið ýmsum sem henni tilheyra til uppbyggingar og trúarstyrkingar. Það
verður hins vegar að geta þess að siðir þeir og venjur sem innhverfingunni
eru samfara verða aldrei allra. Það er raunar fyrst og fremst trúarleg elíta
sem nýtur innhvetfingar, það er ýmsir prestar, djáknar og aðrir þeir sem
líta má á sem sérstaklega „innvígða“ í kirkjuna á formlegan eða óformlegan
hátt. Innhverfing einangrar hins vegar trúarstofnunina frá öllum fjöldanum,
samfélaginu sem kirkjan starfar í og slævir frekar en eflir vitund hennar fyrir
félagslegum hlutverkum sínum.
Með ablögun er loks átt við viðbrögð sem felast í að trúarstofnun tekur
mið af umhverfi sínu, gengur inn í samræðu við það og mótast jafnvel
af því. I anda hennar er lögð áhersla á ábyrgð og/eða hlutverk sem trúar-
stofnanir gegna ásamt með öðrum trúhreyfingum eða samfélagsstofnunum.
Það var einmitt í slíkum aðstæðum sem samkirkjuleg eða ekumenísk hreyfing
óx fram um aldamótin 1900. - í henni fólst samræða, leit að sameigin-
legum rótum í fortíðinni, sameiginlegum áherslum í nútíðinni og sameigin-
legum markmiðum í framtíðinni. Fyrst náði hreyfingin aðeins til kristinna
trúfélaga en nú á dögum er ekki aðeins um samkirkjulegt starf að ræða
heldur hefur sam-trúarbragðalegt starf einnig rutt sér til rúms. í ekumenískri
53 Gunnar Kristjánsson, 2000.
54 Hjalti Hugason, 2012: 24-30.
82