Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2012, Qupperneq 99

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2012, Qupperneq 99
Sjálfræðið og afstæðishyggjan Það er spurning hvort hér sé ekki að finna mikilvægan snertiflöt þegar meta á trú og trúarbrögð. Þýski félagsfræðingurinn Ulrich Beck greinir einmitt hvaða áhrif þessi staða hefur haft á trúarlíf fólks.2 Líkt og Hjalti rekur Beck sögu vestrænnar menningar frá siðbót til dagsins í dag. Hann skiptir henni í eftirfarandi tímabil: Fyrst er það tímabil jyrri nútíma sem nær frá siðbót fram yfir síðari heims- styrjöld, en þá tekur við hin póstmóderníski tími, tíminn handan nútímans. Hann er millibilsástand fyrir seinni nútíma sem hefst um aldamótin 2000. Póstmódernistar gegna hér mikilvægu hlutverki þar sem þeir hafna þeirri sýn - sem mótaðifyrri nútíma - að vísindunum liggi til grundvallar stigveldi og að á toppi vísindapýramídans séu náttúruvísindin sem skipi öllum öðrum greinum undir vald sitt og móti greiningartæki þeirra. Náttúruvísindin eiga samkvæmt þessu að vera með sannari, hlutlausari og réttari sýn á veru- leikann en hugvísindin. í póstmódernískum heimi eru náttúruvísindin aftur á móti löngu búin að tapa sakleysi sínu. Hlutleysiskrafa þeirra hafi verið lítið annað en sú trú að það sé þeirra að greina hinn endanlega veruleika. Reynslan hafi aftur á móti sýnt fram á að náttúruvísindin miðla ekki algildum sannleika heldur veita þau þegar best lætur aðeins visst sjónarhorn. Innan náttúruvísinda eiga sér auk þess stað átök á milli hugmyndakerfa sem hvert fyrir sig krefjast algildis. Hlutleysiskrafan reyndist goðsögn. Innan póstmódernismans er algildum sannleika hafnað og lögð áhersla á mismunandi afstöður. Þannig sé ein sýn á veruleikann ekki rétthærri en önnur. Myndir náttúruvísinda og hugvísinda af veruleikanum í öllum sínum fjölbreytileika eru jafn réttháar. I póstmódernismanum er afstæðishyggju þannig teflt fram gegn alræðishugmyndum vísindahyggjunnar. Menn skáru upp herör gegn öllum kenningum sem komu fram með kröfur um algildan sannleika, sem útiloka áttu, þegar upp var staðið, aðra sýn á veruleikann en sína eigin. Þessi nálgun póstmódernista er góð að mati Becks en hefur slagsíðu. Það er ekki gerður nægilega skýr greinarmunur á góðu og illu, réttu og röngu. Afstæðishyggja póstmódernista getur þannig gert einstaklinginn áttavilltan og grafið undan honum. 2 Ulrich Beck, Der eigene Gott - Friedensfáhigkeit und Gewaltpotential der Religionen, Leipzig, 2008, 172-175. 97
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.