Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2012, Side 121

Sigurður Pálsson
Börn sem ritskýrendur1
Litla telpan vildi fá að ganga með foreldrum sínum til altaris. Það tíðkaðist
ekki í því trúarsamfélagi sem þau tilheyrðu að börn gengju til altaris, svo
foreldrar stúlkunnar skýrðu það út fyrir henni eftir bestu getu, hvers vegna
altarisgangan væri ekki fyrir hana. Hún féllst ekki á útskýringuna og sagði:
„Eg vil fara með ykkur og borða líkama Jesú og blóð. Hvernig ætti ég annars
að fá Jesú inn í hjarta mitt?“2
Það má ræða þessa sögu frá mörgum hliðum. Það má nota hana til að
ræða sakramentaskilning kirkjunnar og hvers vegna vitsmunalegur skilningur
er talinn nauðsynlegur til að þiggja altarissakramentið en ekki til að þiggja
skírnarsakramentið o.s.frv. Telpan notaði það trúarlega málfar sem hún var
alin upp við. Hugsanir hennar um altarissakramentið eru guðfræðilegar
vangaveltur sem hægt væri að kalla barnaguðfræði. Það að hún mátti ekki
ganga til altaris er til vitnis um sýn trúarsamfélagsins á börn. Guðfræðilegar
vangaveltur um börn geta einnig talist barnaguðfræði.
Barnaguðfræði er fremur nýtt hugtak á vettvangi guðfræði og trúarupp-
eldisfræði og hefur ekki verið í guðfræðilegri umræðu hér á landi eftir því
sem ég best veit. Barnaguðfræðin, sem sérstök fræðigrein með þessu heiti,
kemst fyrst á dagskrá í Evrópu og Bandaríkjunum um síðustu aldamót.
í þessari ritgerð verður leitast við að gera grein fyrir ólíkum skilningi
fræðimanna á hugtakinu og ólíkum áherslum í rannsóknum og kennslu.
Sérstök Shersla verður lögð á þá grein barnaguðfræðinnar sem hvetur til
þess að börn séu á eigin forsendum virkir þátttakendur í leit að merkingu
sem fólgin er í biblíutextum og guðfræðilegum hugtökum. Þaðan er komið
heiti greinarinnar: Börn sem ritskýrendur. Tilgangur þessarar kynningar er
tvíþættur. Annars vegar er um að ræða nálgun sem líkleg er til að auðga og
bæta aðferðir sem beitt er við kennslu trúarbragða bæði í skóla og kirkju.
1 Grein þessi er að stofni til erindi sem flutt var á málþingi til heiðurs Kristjáni Búasyni theol. lic.
áttræðum, þann 27. október 2012.
2 0ystese, Rune, 2009. „Barnet, teologien og preposisjonene“. Prísmet nr. 1. Oslo. IKO-forlaget AS.
119