Óðinn - 01.01.1936, Blaðsíða 18

Óðinn - 01.01.1936, Blaðsíða 18
18 Ó Ð I N N Trúr þjónn. ]eg veit, að það er landssiður að lofa sjaldan góða menn, fyr en þeir eru komnir undir græna torfu. ]eg ætla að bregða út af þeim ósið í þetta sinn, af því að jeg finn, að jeg myndi fyrirverða mig fyrir að segja þá fyrst sögu Páls Jónssonar á Holtastöðum, þegar ekki yrði þagað yfir henni lengur, þ. e. a. s. við líkbörurnar. Hann á þann drátt ekki skilið. ]eg hef fáa menn þekt merkari, og jeg veit ekki, hvort jeg hef orðið nokkrum samferða, sem hefur betur gert það, sem í hans valdi stóð, af því, sem lá hendi næst. Og þó hafa flestir Iitið yfir hann, eða gleymt honum, líkt og kjarngóðri nytjajurt milli trjenaðrá skrautblóma. Það sakar hann sjálfan ekki, en maður fær hins vegar hálfgerða klígju við að hugsa um kross- ana, sem hengdir eru á hina og þessa, enginn veit fyrir hvað, og minnist þess um leið, að þeirra, sem fórnuðu mestu til þjóðþrifa, er að engu getið. Hjer er annars saga Páls ]ónssonar í stuttu máli. Hann er fæddur að Helliskoti í Mosfellssveit 21. nóv. 1853. Faðir hans var ]ón Sigurðsson, sjómaður, og dó hann, er Páll var um það bil 3ja ára að aldri. Ólst Páll því upp með stjúpa sínum, ]óni Halldórs- syni, bónda í Helliskoti, og lærði ungur að vinna, en ekki annað, er heifið gæti. 17 ára gamall fluttist Páll að Reykjum í Mosfellssveit og var þar á annað ár; var þá fóstri hans látinn og átti hann fáa að. Síðan var hann um 5 ára skeið í Garðahverfinu og stund- aði sjóróðra, og áfti þá hina verstu aðbúð til líkama og sálar, að því er hann sjálfur segir. Þá komst hann til Guðna Guðnasonar á Keldum í Mosfellssveit og var hjá honum í 3 ár. Á þeim tíma komst Páll í nokkur kynni við Hannes Hafliðason, er þá var ný- kominn frá Höfn með siglingaprófi. Vakti hann náms- hug hjá Páli á þeim fræðum, og fór hann nú að kynna sjer reikning eftir föngum, eftir bók Eiríks Briems, og tók einnig 40 tíma í sjómannafræði hjá Markúsi Bjarna- syni. Er það eina skólaganga Páls um æfina. En að hún var ekki til einskis, sjest m. a. á eftirfarandi sögu. ]eg hygg, að það hafi verið á einhverjum næstu ár- um, er Páll átti heima í Reykjavík og stundaði sjó- mensku, að hann var háseti á fiskiskútu. Fjekk hún eitt sinn mikið áfall í hafi, og tók þá út skipstjórann og nokkra háseta, en skipið rak, svo að dægrum skifti, að hvorki sá til lands nje lofts. En er birti í lofti, fjekk Páll reiknað út áttir af stjörnum; tók hann við stjórn skipsins og barg þannig þeim skipverjum, er eftir voru lífs. En nokkurt mark er það um lítillæti Páls, að þegar alda- og trúnaðarvinur hans, sjera Magnús Helgason frá Birtingaholti, löngu síðar lofaði þetta afrek hans, svaraði Páll: »Nei, það var sfýri- manninum að þakka, að hann trúði rnjer*. — Ást- fóstri því, sem Páll tók við stærðfræðina á þessum árum, hefur hann og ekki brugðist fram á þennan dag. Hefur hann löngum glímt við ýmsar stærðfræði-þrautir og átti langan aldur brjefaviðskifti um þau efni við sjera Eirík Briem, og síðar dr. Olaf Daníelsson- Hann kynti sjer og fingrarím og notaði sjer það oft til hægðarauka. Jafnframt var hann hneigður til heim- spekilegs þankagangs, og varð gagnhrifinn af »Njólu« Björns Gunnlaugssonar. Varð það til þess, að á þeim árum, sem hann dvaldi í Rvík, gaf hann, ásamt ]óni Arnasyni landsbókaverði, út »Njólu« í annað sinn, og lagði til þess nálega aleigu sína eða um 300 kr. Síðan sendi Páll af sínum hluta hverjum hreppstjóra á landinu 1 eintak (og síðar 1—2) af »NjóIu«, með þessu ávarpi: »]eg bið yður, hr. hreppstjóri, að gera svo vel að færa meðfylgjandi kver, »Njólu«, að gjöf snertir. Hjer þyrfti að fást kaupandi, sem hefði vilja, smekk og getu til að halda öllu vel við, auka og fullkomna prýðina og gagnsemina, sem þarna hefur svo vel verið stofnað til. Væri tilvinnandi fyrir stofn- endur og seljendur þessa Olafs-Bóls, að selja lægra verði en ella, ef slíkur kaupandi kynni að bjóðast. Langlíklegastur kaupandi til slíkra hluta mætti ætla, að væri »Ferðamannafjelagið«, sem þarna gæti fengið handa sjálfu sjer eða leigt öðrum yndislegan gist- ingar- eða sumarbústað, eða þá fjelag prýðilegs fólks, sem vill eða þarf að eiga sjer skemtilegan sumar- búsfað, og má þá geta þess, sem er, að þarna eru nóg húsakynni fyrir 4-5 fjölskyldur eða meira, í sumardvöl. ]eg get varla hugsað mjer sumarbústað betur settan en hjer, og fallegt og fjölbreytt er út- sýnið. Og hvað mundi verða góðum snyrtikonum og börnum þeirra indælla, hollara og uppbyggilegra á allan hátt, en að umgangast jurta- og blómagarðana þarna og bæta og prýða enn meira, eða fyrir karlana að hreyfa sig við að yrkja, verja og auka túnin, sem þarna eru komin, og fá svo laxveiðileyfi í Þjórsá þarna rjett hjá, ef fáanlegt væri, sem líklegt má telja? Guð blessi og gleðji gamla, blinda, síunga öldunginn og konu hans að Ólafs-Bóli. • Landi.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.