Óðinn - 01.01.1936, Blaðsíða 25

Óðinn - 01.01.1936, Blaðsíða 25
Ó Ð I N N 25 og var Köln ekki eftirbátur annara borga í Rínar- löndum með fagnaðarlætin. Eigi verður um það sagt með vissu, hver muni hafa gert frumuppdrættina að Kölnardómkirkju. Telja sumir líkur fyrir því, að Albertus Magnus muni hafa gert þá, en aðrir tilnefna »meistara Gerhard*, er var hinn fyrsti byggingameistari við kirkjusmíðina. En talið er víst, að sá, sem uppdrættina gerði, muni hafa verið vel kunnugur frönskum kirkjubyggingum. Eink- um eru talin áberandi skyldleikaeinkenni með hinni gömlu og frægu dómkirkju í Amiens í hjeraðinu Somme í Frakklandi og dómkirkjunni í Köln. »Meist- ari Gerhard* er dáinn fyrir 1279, og eftirmaður hans sem byggingameistari við kirkjusmíðina varð einhver »meistari Arnold* (d. 1301), og tók sonur hans, »meistari ]óhannes« (d. 1330), við af honum, og lauk hann við að byggja kórinn, og vígði Heinrich erki- biskup trá Birneburg hann 27. sept. árið 1322, og var kórinn síðan notaður til guðsþjónustugerða og tíðasöngs, og voru þá helgir dómar vitringanna frá Austurlöndum fluttir þangað í hinu dýrmæta skríni ásamt ýmsum öðrum gersemum. Margt misjafnt hefur drifið á daga kirkjunnar, síð- an fyrst var farið að nota hana til guðsþjónustuhalds, og hefur hún verið saurguð og vanhelguð. Þrisvar sinnum hefur þurft að fjarlægja og fela hina ýmsu dýrgripi kirkjunnar, og þegar frönsku stjórnarbylting- armennirnir komu til Köln og höfðu náð borginni á sitt vald, gerðu þeir kirkjuna að fangelsi og hest- húsi. En ekkert hefur megnað að granda tign henn- ar og göfgi. Sandsteinninn, sem kirkjan er einkum bygð úr, er fluttur langan veg, bæði frá Eifelfjöllunum og úr Sjö- fjöllunum, eða fjöllunum sjö, sem Mjallhvít fór yfir. Er það milli 40 og 50 km., og hefur vafalaust verið erfitt verk og mörgum erfiðleikum bundið að flytja efnið þessa Iöngu leið. Viðhald kirkjunnar er öllum hlutaðeigendum hið mesta áhyggjuefni, því kostnað- urinn, sem er því samfara, er svo gífurlegur. Sand- steinninn er meyr og svo mótstöðulítill, að til stór- vandræða horfir, og vinnur því alt af mikill fjöldi manna að eftirliti og endurbótum á því, sem lagfæra þarf. Allar þessar viðgerðir eru framkvæmdar með stökustu vandvirkni og nákvæmni, og þess sem vendi- legast gætt, að stílsamræmið raskist ekki hið minsta. En viðhaldið er svo kostnaðarsamt, að komið hefur til orða, að ógerningur muni vera að halda því áfram. En ef sú skoðun kynni að verða ofan á, er tiltölulega skamt að bíða þess, að Kölnardómkirkjah, þetta fræga og glæsilega listaverk, muni hrynja í rústir. Sagt er, að einhverju sinni hafi útlendir ferðamenn komið upp í annan turninn á Kölnardómkirkju, og sáu þeir aldraðan mann, er var að höggva hinar feg- urstu myndir út í sandsteininn með vandvirknislegri alúð og nákvæmni, og spurðu þeir manninn, hví í ósköpunum hann. væri að vanda sig við þettá verk, þar sem varla nokkur maður sæi það hvort eð væri. Maðurinn svaraði mjög hævesklega: »En guð sjer það«. Drógu útlendingarnir sig þá þögulir í hlje og fundu, að maðurinn hafði rjett fyrir sjer. Það er oft talað um það í innfjálgum vandlætingartón, hversu miklum auðæfum sje varið í hinar ýmsu kaþólsku kirkjubyggingar. En það er einmitt þessi sama hugs- un, sem alstaðar kemur fram, að guðshúsið beri að vanda eftir föngum, ekki fyrst og fremst til augna- gamans fyrir menn, heldur til dýrðar og vegsemdar drotni á hæðum. — Það var þessi hugsun, sem var þess megnug að lyfta hinum ótrúlegustu Grettistök- um á miðöldunum, þegar ráðist var í að byggja hinar dýrlegu kirkjur víðs vegar um lönd, sem nútímamenn virða fyrir sjer agndofa af hrifningu. Fyrir utan dómkirkjuna er mesti sægur af öðrum kirkjum í Köln; eru sumar þeirra allmerkar og myndu teljast fullsæmilegar, hvar sem væri; eiga þær marga góða og verðmikla gripi og langa og viðburðaríka sögu. En frægð og tign dómkirkjunnar hefur þokað þeim nokkuð til hliðar, svo flestir þeir ferðamenn, sem til borgarinnar koma, gefa þeim engan veruleg- an gaum. Skamt frá dómkirkjunni er hið mikla og stórfeng- lega mannvirki, Hohenzollern brúin. Hún er bygð á árunum 1907 — 1910. Er hún 417 metrar á lengd, og breiddin er heldur ekki neitt smáræði, sem marka má af því, að fjögur járnbrautarspor liggja þar hvert við hliðina á öðru, og auk þess er 16 metra breið akbraut yfir brúna. Tvær stórar og mikilfenglegar standmyndir eru við hvorn enda brúarinnar. Fyrir handan ána, fjær Köln, eru þeir Friðrik Vilhjálmur 4. Prússakonungur og Vilhjálmur 1. keisari. En Kölnar- megin eru þeir keisararnir: Friðrik 3. og Vilhjálmur 2. Ríða þeir allir geyst á glæsfum fákum og bera sig ærið mannalega. Fyrir utan Hohenzollern-brúna eru tvær aðrar brýr, sem liggja yfir Rín hjá Köln. Ráðhúsið í Köln er talið vera hin merkilegasta bygging. Er það frá 14. öld. En vegna stöðugra við- bygginga og breytinga er það ærið sundurleitt, og einkennileg blöndun af öllum mögulegum tegundum byggingarstíls. Hið innra er ráðhúsið stórfenglegt og fagurt, stórir og skrautlegir salir, með máluðum og höggnum listaverkum úr þróunarsögu borgarinnar. Há-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.