Óðinn - 01.01.1936, Blaðsíða 29

Óðinn - 01.01.1936, Blaðsíða 29
O Ð I N N 29 Lögbrot tungu vorrar. Sjerhver þjóðrækinn maður ætti að unna tungu feðra sinna og fósturfoldar. Því fer og betur, að flestir eru þeir um heim allan, sem leggja alúð á að rækja vel þá skyldu. Tungan er fjöregg hverrar þjóðar. Hún er það lífsafl, sem skipar mönnum í sjerstæð þjóðfjelög og gefur þeim tilverurjett. Tungan ein ætti að ráða merkjum þjóða á meðal. Þau landamerki eru eðlilegust og rjettust. Tungan er því heilagur vernd- argripur, sverð og skjöldur hverri þeirri þjóð, sem vopn kann að meta, og því fegurri og fullkomnari sem tungan er, því betur ætti að gæta hennar og geyma. Einnig vjer Frónbúar eigum tungu, og höfum skyldur að rækja gagnvart henni. Ef ókunnur maður legði fyrir oss þessa spurningu: Hvað er það, sem fremur öðru hefur vakið athygli erlendra þjóða á yður Islendingum og gert yður fræga?, myndum vjer þá eigi allir hiklaust svara: Það er tungan, sem vjer höfum varðveitt í frek 1000 ár þannig, að hún er nær því óbreytt enn, og hin bókmentaauðgu lista- verk, sem á hana hafa verið rituð fyr og síðar. Að vísu er ljómi þeirra og sólroð mest og skýrast yfir hátindum hinnar svokölluðu fornsagnaaldar. A síðari tímum hafa og þeir verið uppi á tandi voru, sem hafið hafa tunguna til nýs vegs og frama. Þótt margra mætti geta, nefni jeg að eins hjer þá Sveinbjörn skólastjóra Egilsson og Jónas skáld Hall- grímsson. I ritverkum sínum sýndu þeir svo mikla vandvirkni, orðsnild og málfegurð, að þau hafa verið síðan öllum þeim, sem rita, líkt og blossandi, lýsandi viti fram á þennan dag. ]ónas unni móðurmáli sínu jafnheitt og ungmenni ástmey, »sem elska saklaus hrífur fyrsta sinn«. Hann kveður funheit ástaljóð til tungu sinnar, sem uppi munu og lesin með aðdáun, meðan Island er bygt. Ber erindi þetta, ásamt fleir- um, órækan vott um það, að íslensk tunga hefur heillað hann og hrifið. Hún hefur veitt honum unað, algleymi og alsælu: Áslkæra, ylhýra málið Móðurmálið mitt góða, og allri rödd fegra! hið mjúka og ríka, blíð sem að barni kvað móðir orð áttu enn eins og forðum á brjósti svanhvítu. mjer yndið að veita. Skáldjöfurinn Einar Benediktsson lýsir og fagur- lega móðurmáli voru í hinu ódauðlega Aldamóta- kvæði sínu. Hann kann að meta kraft og fegurð þess, og lunn á sjálfur næga málsnild og andagift til að færa sönnur á mál sitt. Þannig kveður hann: Land vort, það á eldforna lifandi tungu, hjer Iifi það gamla í þeim ungu. Sá veglegi arfur hvers Islendings þarf að ávaxtast gegnum vort líf og vort starf, sem sterkasti þátlur alls þjóðarbandsins við þrautirnar stríðu og lífskjörin blíð. Lát fyllast hljóm þeirra fornu strengja, lát frumstofninn haldast, en nýtt þó tengja við kjarnann, sem stóðst, svo að kyn vort ei hvarf sem korn eitt í hafi sandsins. Fegurra mál á ei veröldin víð nje varðveitt betur á raunanna tíð; og þrátt fyrir tískur og lenskur og lýskur það lifa skal ómengað fyr og sið. An þess lýnast einkenni og þjóðerni mannsins, án þess glatast metnaður landsins. Þannig lítur skáldið, spekingurinn og föðurlands- vinurinn þjóðkunni Einar Benediktsson á þetta mál og það með rjettu. Engin þjóð heimsins á fegurra og fullkomnara mál en vjer Islendingar, og jeg hygg tæpast jafnfagurt og þróttmikið, ljóst og tiginmann- legt. Á gullöld tungu vorrar voru einnig á hana rituð þau listaverk, sem flestar menningarþjóðir heimsins, stórar jafnt sem smáar, hafa dáð og undrað og jafn- vel reynt að helga sjer. Svo var þetta um Eddu- kviðurnar. Fjöldi Norðurálfuþjóða taldi þær sína eign. Um þetta varð hörð deila, líkt og um það, hvar Hómer skáld hefði fæðst. Sjö borgir sentu. Hver þeirra taldi Hómer fæddan hjá sjer (sbr.: Sept(em) urbes certant = sjö borgir deila o. s. frv.). Vjer sjáum því, að það er tungan, sem mest og best hefur haldið þjóð vorri uppi. Ur henni ófu fyrr- Hjer er til þess stund og staður. Stöðvum deilur. Sjerhver maður heyra mátti drottins dóm dynja í þessum hvella róm. Sagt hefur okkur sannleikann sá, er landinu heitast ann. Nú semji allir flokkar frið foringjans mikla leiði við. Síðan taka sáttir menn að syngja gömlu frelsisljóðin. ]ón hefur sætt þá. Samhent þjóðin foringja sínum fylgir enn. Þ. G.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.