Hugur - 01.01.2006, Síða 65

Hugur - 01.01.2006, Síða 65
Nytsemi og skilningur 63 vegna alls hins góða sem það færir og þrátt fyrir hið slæma sem fylgir því óhjákvæmilega h'ka. G.K. Chesterton segir á einum stað að samband manns við heiminn sé best tjáð sem viss hollusta og tryggð sem hæfir hermanni: „Maður tilheyrir þessum heimi áður en hann tekur að spyrja hvort gott sé að tilheyra honum“ segir Chesterton, og bætir svo við: „Sátt mín við alheiminn er ekki bjartsýni, heldur líkari föðurlandsást. Hún er spurning um frumholl- ustu [...]. Kjarni málsins er ekki sá að þessi heimur sé of dapurlegur til að unna honum eða of glaðlegur til að unna honum ekki. Kjarni málsins er að þegar maður ann einhverju þá er glaðleiki þess ástæða til að unna því og dap- urleiki þess ástæða til að unna því enn meira“.18 Frumhollusta við heiminn og lífið virðist mér vera góð lýsing á h'fi og starfi Sókratesar. Hún er jafnt að baki heiðarlegri leit hans að skilningi á hinu góða og staðfastri trú hans að líf sinnuleysis og ranginda sé ekki þess virði að því sé lifað. Slík skilyrðislaus hollusta er ekki kenning heldur það sem Chesterton kallaði „jarðvegur fyrir fræ kenninga". Hún er það sem skipuleg hugsun um gildi og merkingu mannhfsins sækir innsæi sitt í, hvort sem sú hugsun leggur aðaláherslu á nyt- semi, skyldu, dygðir eða eitthvað annað. Og án þeirrar jarðtengingar, án þess jarðvegs, eru allar siðfræðikenningar dæmdar til að verða hjóm eitt.19 Abstract Utility and Understanding In this paper I reflect on the nature of moral thought and the importance of understanding in ethical thinking. I begin by reflecting on my own ex- perience as a teacher of ethics. In teaching I have often used moral dilemm- as as a starting point. Some of these dilemmas lead many students into mak- ing rather rough calculations of the consequences of different courses of action; hence they tend to lead them into a very utilitarian frame of mind. Although this is the first reaction of many students to the dilemmas, in my experience they also tend to reconsider their views when they are asked what a saint, or another kind of exemplary moral being, would do in those circum- stances. With an exemplary moral being in mind it becomes much more problematic, in their view, to make a moral decision based on rough utilit- arian considerations. I try to use these observations, based on my teaching experience, as material for further reflection on a „good“ and „bad“ use of moral dilemmas in teaching. I argue also that J.S. Mill’s conception of util- ity must be seen in the light of his insistence on connecting utilitarianism 18 G.K. Chersterton, Orthodoxy (Hodder & Stoughton: London 1999), s. 92-93. 19 Ég þakka Ástríði Stefánsdóttur, Birni Þorsteinssyni, Svavari Hrafni Svavarssyni og Róberti H. Haraldssyni yfirlestur og gagnlegar ábendingar. Greinin byggist á fyrirlestri sem haldinn var á Hugvísindaþingi haustið 2003. Hún er unnin sem hluti af rannsóknarverkefni er nefnist For- sendur sjálfbærrarpróunar t íslensku samfe'/agi, sem styrkt er af Rannsóknamiðstöð fslands.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226
Síða 227
Síða 228
Síða 229
Síða 230
Síða 231
Síða 232
Síða 233
Síða 234

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.