Hugur - 01.01.2006, Blaðsíða 175

Hugur - 01.01.2006, Blaðsíða 175
Að fiera út veginn m í Samrœðum Konfusíusar má finna mörg dæmi þess að lærisveinar Konfiís- íusar spyrji hann um merkingu mikilvægra orða, til dæmis ren, sem oft er þýtt sem „mannúð" eða „kærleikur" á vestrænum tungum. Svör Konfusíusar við þessum spurningum virðast mörgum Vesturlandabúanum heldur óræð og óupplýsandi og klóra þeir sér í höfðinu yfir því að hann skuli sjaldan svara sömu spurningunni á sama hátt. En svarið er háð því hver ber fram spurn- inguna sem og því samhengi sem hún er borin fram í. Hjá Konfusíusi og að vissu marki allt fram á daginn í dag í Kína nútímans á tilurð merkingar (eða túlkun) sér stað í samhengi heildarinnar við þann hluta sem leitast er við að skilja og/eða í virkri gagnkvæmni samræðunnar. Því má svo bæta við að sam- ræðuformið er algengt í sígildum kínverskum heimspekiritum og því má segja að samræðan geti í vissum tilvikum átt sér samtímis stað innan ritsins og utan þess, þ.e. á milli textans og lesandans. Líkt og á Vesturlöndum er löng hefð fyrir því í Kína að semja ritskýring- ar við sígild rit. En kínverskir ritskýrendur eru frábrugðnir vestrænum starfs- bræðrum sínum í því að þeir hafa lagt litla sem enga áherslu á „upprunalega" og „hina einu sönnu“ merkingu ritsins. Þess í stað halda þeir samræðunni áfram í þeim túlkunarfræðilega skilningi að hugmyndirnar sem textinn tjáir særir fram hugmyndir ritskýrandans sjálfs og veitir honum, þegar best lætur, innblástur til að þróa þær frekar.21 Þessu hefur franski Kínafræðingurinn Franfois Jullien lýst með þeim orðum að „ritskýringarnar felast ekki í ,túlk- unarfræði1. Þær varpa ákveðnu ljósi á textann í stað þess að túlka hann“.22 Nýlegar rannsóknir á sögulegri vídd konfusisma styðja þetta viðhorf. Til að mynda segir Chun-chieh Huang (Huang Junjie) eftirfarandi um ritskýring- ar nýkonfusista á hinu sígilda konfúsíska riti Mensíusi: „I hinum langvarandi og stöðugu samræðum sem [Zhu Xi] átti við lærisveina sína sést glögglega að þeir litu aldrei á Mensíus sem hlutlægan texta sem ekkert átti skylt við per- sónulegt líf þeirra sjálfra. Allir settu þeir fram mismunandi útfærslur á text- anum með því að blanda eigin reynslu saman við hann.“23 skapa og gera sem mest úr nýjum kringumstæðum. Sjá t.d. John Berthrong, Conceming Creati- vity. A Comparison of Chu Hsi, Whitehead, and Neville (Albany: State University of New York, 1995), s. 179. Einnig má benda á verk eftir Steve Coutinho sem fjalla gagngert um óræðni í daóískri heimspeki, Zhuangzi andEarly Chinese Philosophy. Vagueness, Transformation and Para- dox (Hampshire: Ashgate Publishers, 2004) og „The Abduction of Vagueness: Interpreting tlie Laozi", Philosophy East and West 52:4 (2002). 21 Taívanski heimspekingurinn Fu Weixun (einnig Fu Wei-Hsun og Charles Wei-Hsun Fu) mótaði afbrigði af túlkunarfræði sem hann nefndi „skapandi túlkunarfræði" og er tilraun til að setja fram kerfisbundna aðferða/heði meðal annars á grundvelli hinnar sígildu kínversku nálg- unar á veruleikann sem við lýsum hér og kennum við „kínverska túlkunarfræði". Stutta útlegg- ingu á markmiðum og aðferðum þessarar „skapandi túlkunarfræði" má finna á eftirfarandi vef- slóð: http://www.cliarleswei-hsunfufoundation.org/crherm.htm. 22 Franfois Jullien, Le détour et l'acc'es: stratégies du sens en Chine, en Gréce (París: Éditions Grasset &. Fasquelle, 1995), s. 258. 23 Chun-chieh Huang, Mencian Hermeneutics. A History of Interpretations in China (New Bruns- wick/London: Transaction Publishers, 2001), s. 258. Zhu Xi (1130-1200) var áhrifamesti heimspekingur þeirrar stefnu sem kennd er við nýkonfúsisma og markaði endurvakningu - og hér er freistandi að nota orðið „endurreisn" - konfúsískrar heimspeki á miðöldum. Það sem einkum greinir hana frá sígildum konfúsisma er aukin áhersla hennar á heims- og verufræði sem hún þurfti á að halda til að vera „samkeppnishæf1 gagnvart búddisma og daóisma með rík-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.