Læknablaðið : fylgirit - 01.02.2001, Síða 26

Læknablaðið : fylgirit - 01.02.2001, Síða 26
ÍÐORÐAPISTLAR LÆKNABLAÐSINS 1-130 Hvað er málstefna? I SÍÐASTA PISTLI VAR SPURT UM MÁLSTEFNU lækna og íslenskra heilbrigðisstofnana. Tilefnið var meðal annars grein sem undirritaður rakst á í bókinni Ævisögur orða, sem út kom hjá Almenna bókafélaginu 1986. Þar segir prófessor Halldór Halldórsson frá könnun sem hann gerði á afstöðu íslenskra stjórnmálaflokka til íslenskrar málstefnu. En hvað er þá íslensk málstefna? Látum tvær tilvitnanir í greinina svara þeirri spumingu. Greinin hefst með þessum orðum: „Orðið málstefna virðist vera til þess að gera nýlegt orð í íslenzku. Pað er ekki komið í helztu orðabœkur um íslenzkt mál. Sjálfur hef ég lítið notað það fyrr en á liðnum vetri - og þá að gefnu tilefni. Mér þykir trúlegt, að það sé eitis konar þýðing á dönsku sprogpolitik eða samsvarandi orðum úr Skandinavíumálum.u Þá segir prófessor Halldór: „Orðið œtti samkvœmt þessu að merkja „meginreglur í málfarsefnum", þ.e. hvort menn vilja eða hvernig menn vilja bregðast við vanda, sem menn telja, að steðji að eða kunni að steðja að í málnotkun, hvort menn vilja skipta sér af þróun málsins eða ekki og efmenn vilja það, þá á hvern hátt.“ Við lesturinn vaknaði sú hugmynd, að þörf væri á málstefnu á íslenskum heilbrigðisstofnunum og í heilbrigðisfræðadeildum háskólanna. Háskóli íslands Á fundi háskólaráðs Háskóla íslands, 25. október 1990, var fjallað um einn þátt þessa máls, íðorða- söfnun. Tvær samþykktir voru gerðar. Sú fyrri hljóðar þannig: „Háskólaráð beinir þeim eindregnu tilmœl- um til allra háskóladeilda að þœr vinni skipulega að því að til verði íslenskt íðorðasafn á kennslu- sviði deildarinnar. Líta skal á vinnu við íðorðagerð sem sjálfsagðan þátt í frœðastarfi kennara og sér- frœðinga í Háskóla íslandsL í síðari samþykktinni segir meðal annars: „Markmiðið með slíku starfi er að auðga íslenska tungu af frœðiorðum til þess að unnt verði að rœða og rita um vísindi og tœkni á íslensku. “ Þessar samþykktir eru gleðifrétt fyrir þá sem vilja efla íslenskt fræðimál. Hins vegar þarf að gefa gaum að því að íðorðasöfnun er ekki nema hluti af því, sem gera þarf, til að fræðilegar umræður á íslandi fari fram á íslensku. Stuðla þarf að því, að íslensku fræðiorðin verði starfsstéttunum svo töm að þau verði notuð í daglegu starfi. Áhrif skóla og opinberra stofnana eru mikil og nauðsynlegt er að þessir aðilar móti málstefnu þar sem tekin er af- staða til þess „hvort menn vilji skipta sér af þróun málsins eða ekki“ og ef svo er, „þá á hvern hátt. “ Læknafélögin Læknafélögin hafa að mestu tekið ómakið af lækna- deild Háskóla íslands hvað varðar söfnun íðorða í læknisfræði. Orðanefnd læknafélaganna var stofnuð 1983 og fyrsta útgáfa íðorðasafns lækna hefur litið dagsins ljós. Unnið er nú að þýðingum og orðasmíð í líffærafræði, vefjafræði og fósturfræði, en jafnframt er verið að leggja grunn að íðorðasöfnun í ýmsum sérgreinum. Og þá virðist komið að læknadeild og sjúkrahúsunum að móta stefnu í notkun þessa ís- lenska fræðimáls í daglegu starfi hjá starfsstéttum þeirra og nemendum. Æskilegt gæti verið að hefja það starf með því að setja fram vinsamleg tilmæli um: 1) að fundir og fyrirlestrar fari fram á góðri íslensku, 2) að í sjúkraskýrslum og öðru rituðu máli séu notuð íslensk fræðiorð, og 3) að daglegar umræður meðal starfsmanna og við sjúklinga og aðstandendur fari fram á íslensku. Eru nýir smitsjúkdómar á ferðinni? Sessat-veikin hefur farið um sjúkrahúsin eins og eldur í sinu á síðustu mánuðum. Ekki er vitað hvort um er að ræða smitsjúkdóm þar sem ekki hefur tekisl að einangra neinn sýkil. Umhverfismengun kemur til greina en vísbendingar um slíkt eru þó næsta fáar. Klínísk greining sjúkdómsins er hins vegar auðveld því að veikin kemur þannig fram, að orðskrípin „sessatu, „semsatu, „sensattu og í verstu tilfellum „sestu skjóta upp kolli í hröðum umræðum og erind- um manna, hvenær sem hikað er eða hlé verður á orðaflóði. Lítið er enn um fræðilegar rannsóknir á fyrirbærinu, en þó hefur komið í ljós að svipuð veiki, hefur stungið sér niður hjá ungu fólki. Hún lýsir sér þannig að orðskrípin „þúst,“ „þúúst“ eða „þúvst“ koma í ljós þegar hikað er í frásögn. Æskilegt væri að heyra frá læknum um útbreiðslu, sjúkdómsgang og batahorfur, en hvers kyns hugmyndir um varnir og verjur eru einnig vel þegnar. FL 1991; 9(3): 4 26 Læknablaðið/ fylgirit 41 2001/87
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Læknablaðið : fylgirit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið : fylgirit
https://timarit.is/publication/991

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.