Læknablaðið : fylgirit - 01.02.2001, Blaðsíða 28

Læknablaðið : fylgirit - 01.02.2001, Blaðsíða 28
ÍÐORÐAPISTLAR LÆKNABLAÐSINS 1-130 Bréfasími - símbréf I SÍÐASTA PISTLI VAR SKORAÐ Á heilbrigðisstarfsmenn að taka upp íslenskt heiti á tækin, sem vinna það verk að koma afritum af bréfum og myndum símleiðis milli stofnana. Stungið var upp á bréfasínia, myndsíma, niyndrita cða myndsendi. Þrír aðilar létu strax frá sér heyra. Málvernd- unardeild Heilsugæslunnar í Garðabæ sendi sím- bréf með bréfhaus þar sem tækið er kallað mynd- sendir. Aðstandendur Fréttabréfs sýkladeildar Landspítalans höfðu misst bannorðið telefax inn í fréttabréfið, en lofuðu bót og betrun. Þriðji aðilinn kom með tillögu um að kalla tækið fjarmyndatæki. Þeir, sem vilja senda undirrituðum línu um þetta eða annað efni sem viðkemur málfari og mál- notkun lækna og heilbrigðisstarfsmanna, geta sent símbréf í bréfasíma 91-601904. Liðagigt Nýlega var rætt um juvenile rheumatoid arthritis á fundi á Barnaspítala Hringsins og fram kom tillaga um að kalla sjúkdóminn æskuiktsýki. Samkvæml Orðsifjabók Ásgeirs Blöndal Magnússonar er kven- kynsorðið ikt frá 17. öld, sennilega komið úr miðlág- þýsku og gæti þar upphaflega hafa merkt „sjúkdómur sem stafar afseið eða galdrasöng". Þetta orð, ikt, er ekki að finna í læknisfræðiheitum Guðmundar Hannessonar en þar er arthritis þýtt sem liðbólga eða liðagigt og rheumatismus sem gigt. Orðið liða- gigt er einnig notað um arthritis rheumatica í íslensk- erlendum hluta bókarinnar. í Orðabók Menningarsjóðs eru gigt, gikt og ikt talin samheiti um sjúkleika „sem veldur sársauka í vöðvum, liðamótum og víðar“. Samkvæmt Orð- sifjabók Á.B.M. eru orðin gigt og gikt talin komin í íslensku á 19. öld sem tökuorð úr dönsku. íðorða- safn lækna hefur tekið þá stefnu að þýða rheuma- toid arthritis með iktsýki, liðagigt. Það að iktsýki er nefnt fyrst merkir að það sé talið æskilegra en Iiðagigt. Þessu er undirritaður ósammála og telur að heitið liðagigt sé orðið fast í málinu um þennan sjúkdóm, og hafi einnig betri og íslenskulegri hrynjandi en iktsýki. Sýki minnir auk þess á sýk- ingu eða pest og á því heldur illa við í þessu sam- hengi. Juvenile rheumatoid arthritis finnst ekki í Iðorðasafninu, en mætti kalla barnaliðagigt eða barnagigt. Polyarthritis er þýtt sem fjölliðagigt í Iðorðasafninu, en andstæðan oligoarthritis eða pauciarthritis hefur orðið útundan. Beinast liggur við að tala þar um fáliðagigt. Gaman væri að heyra frá gigtarlæknum eða öðrum sem hafa ákveðnar skoðanir á þessu máli. Tillögur I fyrri pistlum hefur öðru hvoru verið óskað eftir tillögum að íslenskum heitum á erlendum fræði- orðum og skal nú rætt um nokkuð af því sem borist hefur. Rétt er að minna lækna á að Orðanefndin er einnig reiðubúin að taka við erlendum orðum og gera tillögur um þýðingar. Sérstaklega gaman væri að heyra frá þeim sem eru að fást við ný hugtök, nýja tækni og ný tæki, hvort sem þeir eru með tillögur sjálfir eða þurfa að lýsa eftir tillögum. Orðið detritus er notað um niðurbrotnar vefja- leifar og úrgang, og er þýtt í íðorðasafninu sem: 1. mauk, salli, hvort tveggja komið úr læknisfræði- heitum Guðmundar Hannessonar, og 2: ? Óhrein- indi á tönnum. Einn sælkerinn í læknastétt getur ekki sætt sig við að nota mauk í þessu samhengi og stingur upp á að moð, sori og rusl komi ekki síður til greina. Tekið skal undir það. Óhreinindi á tönn- um gætu þá heitið tannmoð eða tannsori. Hypercalciuria og calciuria tákna ofmagn kalsí- ums í þvagi. Iðorðasafnið notar kalsíummiga um það síðarnefnda, en birtir hið síðarnefnda með „?“ og skýringu, en án þýðingar. Stungið er nú upp á að ónákvæmni sé ekki óhófleg þó að notað verði orðið kalkniiga. samanber sykurmiga og blóð- miga, og að hypercalccniia verði kalkblæði, saman- ber hvítblœði. I sömu andrá koma fram hugmyndir um sykurblæði (hyperglycemia), naturblæði (hyper- natremia), kalíblæði (hyperkaliemia), flögublæði (thrombocytemia), naturniigu (natriuria) og kalí- migu (kaliuria). Meira í næsta blaði. FL 1991; 9(5): 7 Vinnubrögð við íðorðasmíð ÞEGAR UNNIÐ ER AÐ PÝÐINGU FRÆÐIORÐA, hvort sem um er að ræða stök orð eða reglubundna orðasöfnun, er mikilvægt að fylgja ákveðnum vinnureglum. Eitt það fyrsta sem gera þarf er að kynna sér mjög nákvæmlega hvert er inntak eða merking orðsins sem þýða skal. Æskilegt er að fyrir liggi ótvíræð skilgreining á hugtakinu eða fullnægjandi lýsing og útskýring á fyrirbærinu. Auk þess þarf orðasmiðurinn einnig að hafa nokkra hugmynd um þær óskráðu reglur sem hugsanlega eru í gildi varðandi notkun orðsins í þeim fræðigreinum sem það tilheyrir. I öðru lagi getur verið gagnlegt að 28 Læknablaðið / fylgirit 41 2001/87
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Læknablaðið : fylgirit

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknablaðið : fylgirit
https://timarit.is/publication/991

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.