Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2012, Blaðsíða 56

Enda þótt Sigurbjörn víki í engu frá hinu hefðbundna ritskýringar-
formi er bók hans ekki síður og e.t.v. fyrst og fremst - nú þegar frá
er liðið - vitnisburður um guðfræðilega afstöðu höfundarins. Framvinda
Opinberunarbókarinnar stýrir för og Sigurbjörn skýrir textann glögglega
í ljósi niðurstaðna þeirra sögulega rannsókna sem þá höfðu verið gerðar á
honum. Því er þó ekki að leyna að hann nýtir vel þau fjölmörgu tækifæri
sem textinn hefur upp á að bjóða til þess að koma áherslum sínum á fram-
færi. í vissum skilningi er Opinberunarbók Jóhannesar þess vegna einnig
vitnisburður um sigur nýrétttrúnaðarins yfir frjálslyndu guðfræðinni.
Innreið hins kosmíska Krists og orðræða um synd og endurlausn72 hefur
verið frjálslyndum guðfræðingum algerlega framandi og útgáfa bókarinnar
markar um leið þverrandi áhrif þeirrar stefnu sem hafði verið allsráðandi í
íslenskri guðfræðiumræðu svo lengi. Þess var nefnilega ekki langt að bíða að
höfundurinn fengi tækifæri til þess að boða þessa sömu guðfræði á síðum
hirðisbréfsins Ljós yfir land, þá orðinn biskup yfir Islandi.73
IV. Niðurstaða: Predikun í hrelldum heimi
Sem fræðirit um sögulegan bakgrunn Opinberunarbókarinnar er Opinberun
Jóhannesar eftir Sigurbjörn Einarsson barn síns tíma. En vegna þess að
höfundurinn lætur skorður hinnar sagnfræðilegu aðferðar ekki hemja túlkun
sína, er hægt að líta á ritið frá annarri og ekki síður áhugaverðari hlið. Þannig
má líta á það sem athyglisverða heimild um tíðaranda áranna í kjölfar seinni
heimsstyrjaldar sem og afstöðu Sigurbjörns í hinu guðfræðilega landslagi.
Túlkunarsaga Opinberunarbókarinnar sýnir að útleggingu hennar er jafnan
snúið upp á þann félagslega veruleika sem ritskýrandinn býr við, orrustan
við höfuðandstæðingana er túlkuð í ljósi samtímans. Sigurbjörn víkur ekki
frá þessari hefð í túlkun sinni eins og fram hefur komið.
Þegar rýnt er í skýringar Sigurbjörns kemur í ljós að hina hefðbundnu
erkifjendur í Opinberunarbókinni er að finna í þeim illu öflum sem tóku
m.a. á sig mynd í alþjóðastjórnmálum og áttu þátt í að kynda undir því
ófriðarbáli sem geisaði á fyrri hluta 20. aldar. Sigurbirni var mjög í mun að
bregðast við hörmungum styrjaldaráranna með guðfræðilegri hugsun sem
72 Sbr. „Allt það sem synd og dauði fengu af sér gjört, hefur strokist brott eins og tár, sem er
þerrað móðurhendi. Örin, sem mannkyn ber eftir höggormsbit og helgreipar, eru að fullu grædd.
Bergmálið af stunum og andvörpum aldanna er ummyndað í sigursöng." Sama rit, 210.
73 Sigurbjörn Einarsson, Ljós yfir land: HirSisbréf til presta og safnaSa á íslandi (Reykjavík:
Bókaverzlun Sigfúsar Eymundssonar, 1960).
54