Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1995, Síða 156

Andvari - 01.01.1995, Síða 156
154 GILS GUÐMUNDSSON ANDVARI En Guðmundur hélt ótrauður áfram skrifum sínum. Kjarninn í boðskap hans var þessi: Mörgum er runnin sú skoðun í blóð að mennirnir einir eigi tilverurétt í þessu landi, en náttúran, bæði jurtir og dýr, séu réttlaus. Þetta telur Guð- mundur háskalegan misskilning. Náttúran sé að vísu þolinmóð, en þó fari svo að lokum að hún hefni sín og loki forðabúrum sínum fyrir ræningjum. Aratugum saman mátti heita að Guðmundur Davíðsson væri rödd hróp- andans í eyðimörkinni. Hann var eini íslendingurinn sem barðist af alefli gegn „ráni og gripdeildum úr skauti jarðar“, og brýndi fyrir löndum sínum „að raska ekki jafnvægi náttúrunnar“, heldur fara með náttúrugæðin á skynsamlegan hátt, minnugir þess að ræktun leiði af sér blessun og blómg- un, en ávextir rányrkju séu bölvun og tortíming. Efnismesta ritgerð Guðmundar frá þriðja áratugnum bar einmitt fyrir- sögnina: Rán eða rœktun, 66 bls. að lengd. Birtist hún í tímaritinu Rétti 1923, og kom einnig út sérprentuð. Höfundur fer í upphafi fögrum orðum um ísland á landnámsöld. Það hafi þá verið hreinn sælunnar reitur, auðugt af skógum og öðrum gróðri, griðland fugla, mergð fiska í sjó og vötnum. En jafnskjótt og maðurinn kom, „var eins og hungruðum úlfum hefði verið hleypt á sauðahjörð.“ Menn litu á náttúruauðinn sem ótæmandi uppsprettu. Þeir létu greipar sópa um skóglendið. Þeir gengu á milli bols og höfuðs á geirfuglinum. Rostungum hefur verið útrýmt hér við land. Grimmdarlega hafa menn hagað sér gagnvart hvítabirninum, þegar hann slæðist hingað á hafísum, horaður og hungraður. Hvalamorðingjar fengu að drepa gegndarlaust í skjóli íslenskrar löggjafar. Rjúpan á í vök að verjast; löggjafar jafnt sem lagabrjótar sækja að henni. „Mörgum saklausum skepnum í dýraríki ísands hefur blætt út fyrir þá sök að banasárið helgaði vegandanum eignarrétt- inn.“ Tillögur Guðmundar í landbúnaðarmálum voru róttækar. Hann boðaði ríkiseign jarða og félagsbúskap: „Það var óheppileg ráðstöfun að selja þjóðjarðirnar, eins og gert hefur veið undanfarin ár. Ríkið ætti að eiga allar jarðir í landinu, halda verndar- hendi sinni yfir öllum hlunnindum þeirra og gæta þess að þeim yrði ekki spillt að óþörfu eða úr hófi fram, en veita mönnum aftur á móti lífstíð- arábúð á jörðunum, fyrir sig og niðja sína, meðan þeir vildu sitja þær. Hús, jarðabætur og önnur mannvirki gætu gengið kaupum og sölum, eða yfir höfuð allur sá auður em skapast af ræktun ábúandans sjálfs; það er hans eign, en ekki landið sjálft . . . Það ætti að vera eins auðvelt fyrir sveitabændur að mynda félagsskap til að rækta jörðina og reka félagsbú eins og sjávarbændur að gera út skip í félagi til fiskveiða. Efnalitlir bændur, sem hokra hver á sínu koti, ættu að
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.