Hugur - 01.01.2006, Qupperneq 19

Hugur - 01.01.2006, Qupperneq 19
Eigingildi í náttúrunni - heimspeki á villigötum ? 17 góða í lífinu, virða heilleika (e. integrity) lífs, þurfiim við að líta á öll stig og birtingamyndir þess, og þá ekki síst vistkerfin. Síðasta eða æðsta stigið felur í sér allan heiminn, jörðina. I fyrsta skipti í sögu hennar og í fyrsta skipti í sögu mannkyns hefiir ein tegund, Homo sapiens, stefnt heilleika lífs á jörðinni í voða. Náttúrusiðfræði fæst við álita- efni sem varða hækkandi hitastig jarðar vegna þess að það gætí varðað menn; við gætum átt von á stormum eða því að yfirborð sjávar hækki eða lækki. En náttúrusiðfræði fæst ekki aðeins við það sem snertir menn. Hún fæst einnig við heilleika hfhvolfsins, hið auðuga, sjálfbæra net h'ffræðilegrar fjölbreytni á jörðinni. Eg hef áhyggjur af því að hvalategundum verði útrýmt, enda höfiim við í nokkrum tilvikum verið hættulega nærri því. Eg hef áhyggjur af því að tígrisdýrum verði útrýmt, eða þá trönum í Bandaríkjunum. I þeim skilningi tel ég að siðfræðin sé afar stigskipt. Það er hún vegna þess hve auðugt lífið er. Sú staðreynd er ekkert tíl að skammast sín fyrir eða til að hafa áhyggjur af heldur ber okkur þvert á móti að fagna því. Aðpvígefnu að við fóllumst á að gildin í heiminum séu stigskipt, p.e. aðpau séu til á mörgum ólíkum „plönum “, erupá öllpessi gildi jöfn eða er til ein tegundgild- is eða einn einkennispáttur gilda sem hefur meira vægi en öll hin? Gildi mann- eskjunnar til að mynda, eða gildi heilbrigðs vistkerfis? Þetta er atriði sem nem- endur sem lesa verk pín spyrja iðulega um. Gildin eru stigskipt en jafnframt verður að taka einhverjar ákvarðanir. Þannig að ef nemendur þínir vilja að ég segi það, þá skal ég segja það! Mann- eskjan er merkilegasta afurð þróunarinnar til þessa, hún er sú vera sem hef- ur mest gildi. Menn hafa ákveðna hæfileika sem eru einstaklega merkilegir. Vitsmunahæfileikar okkar eru þróaðri en annarra dýra, fleiri taugafrumur mynda heila okkar en annarra dýra og við höfum sveigjanlegri taugamóta- tengingar en önnur dýr. Af þessu hlýst að við erum eina tegundin sem getur myndað menningu sem er í stöðugum vexti og gengur áfram frá einni kyn- slóð til annarrar - að því leyti til eru menn einstakt þróunarafrek. Við verðum hins vegar að vera dálítið á varðbergi hér vegna þess sérhver tegund er, að einhverju leyti, dæmi um einstakt þróunarafrek. Leðurblökur sem fljúga um á kvöldin með hjálp bergmálssjónar og veiða skordýr eru fær- ar um margt sem menn geta alls ekki. Hvalirnir sem lifa í hafinu umhverfis Island geta gert fjölmargt sem menn geta ekki; þeir eru líka einstakar verur. Samt sem áður eru menn eina tegundin í heiminum sem hefur þessa gífur- legu hæfileika, vitsmunina, sem ef til vill má best merkja af því að við ógn- um og stefnum heilleika jarðarinnar í voða. Hvalirnir gera ekkert slíkt, né heldur fuglarnir. Menn eru að því leyti óvenjuleg og einstök tegund. Þannig að ef ég lendi í þeirri kröppu aðstöðu að þurfa að velja á milli þess að bjarga manneskju annars vegar og hval hins vegar segði ég: björgum manneskjunni. Við verðum hins vegar að setja þetta í stærra samhengi því
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224
Qupperneq 225
Qupperneq 226
Qupperneq 227
Qupperneq 228
Qupperneq 229
Qupperneq 230
Qupperneq 231
Qupperneq 232
Qupperneq 233
Qupperneq 234

x

Hugur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.