Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1964, Blaðsíða 91

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1964, Blaðsíða 91
Urn írsk atriði í Laxdœla sögu meðferð átt sér stað, þótt um ekkert samband sé að ræða. Og á hinn bóg- inn er það engan veginn augljóst mál, hvernig írskir þættir hafa kom- izt inn í íslenzkar sögur. Er hér um að ræða forn minni, sem varðveitzt hafa í manna minnum frá landnáms- öld og upphaflega komin hingað með vestrænum landnámsmönnum? Og ef svo er, má þá einnig gera ráð fyrir meiri lífsseiglu írskrar og kristinnar menningar íslendinga á tíundu öld en stundum hefur verið gert? Er hugsanlegt, að íslendingar hafi orð- ið fyrir írskum áhrifum í kristni með kynnum af latneskum bókum frá ír- landi, svo sem helgra manna sögum? Eða kynntust fslendingar að ein- hverju leyti írskum hugmyndum á ír- landi sjálfu eftir kristnitöku? Hér er um margvísleg vandamál að ræða, og er ekkert þeirra auðleyst, en mörg- um mætti við bæta. Um síðustu spuminguna er það að athuga, að heimildir geta að vísu ekki um mörg ferðalög íslendinga til írlands eftir kristnitöku, en á hitt má að sjálf- sögðu benda, hve vafasamt er að draga ályktanir af þögn heimilda. Utanlandsfara íslendinga er yfirleitt ekki getið, nema sérstakar ástæður liggi til. Til gamans má hér minna á tvær írlandsfarir íslendinga. í Jóns sögu helga er þess getið, að Gísl 111- ugason færi til írlands með Magnúsi berfætt, árið 1102, „og var hann for- maður fyrir gíslunum, er Magnús konungur sendi Mýrkjartan konungi í Kunnöktum. En þar var einn nor- rænn maður í förum með þeim, kveðst kunna vel írsku og bauðst til að kveðja konunginn, en Gísl lofaði honum.“ írska Norðmannsins virðist þó hafa verið heldur léleg, því að kveðja sú, er hann valdi konungi, út- leggst svo: „Bölvaður sért, þú, kon- ungur.“ Höfundur Jóns sögu hefur varðveitt tvær setningar á írsku, og gæti slíkt bent til einhverrar írsku- kunnáttu heimildarmanna, þótt um það verði ekki fullyrt. Um Gísl ír- landsfara segir Jóns saga ennfremur: „Fór Gísl til íslands og þótti mikils háttar maður og var þar til elli. Ein- ar hét sonur hans, og var frá honum mikil saga.“ Því miður er ekkert ann- að vitað um Einar Gíslsson, en hann hefur getað lifað nægilega lengi til að vera heimildarmaður að írlandsþætti föður hans í Jóns sögu. Um það bil fjórum áratugum síðar en Gísl 111- ugason kemur úr írlandsför, er þar staddur annar íslendingur. í Kon- ungsannál svokölluðum kemur fyrir þessi setning við árið 1143: „Eyjólf- ur Þórdísarson kom á írland.“ Um Eyjólf þenna eru engar aðrar heim- ildir til frásagnar. Tilviljun ein hef- ur ráðið því, að heimildir geta um þessar tvær írlandsferðir íslendinga á fyrra hluta tólftu aldar. En er hitt einber tilviljun, að báðar þessar heimildir, Jóns saga helga og Kon- ungsannáll, eru tengdar við Þing- 393
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.