Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.2010, Síða 49

Tímarit Máls og menningar - 01.11.2010, Síða 49
H r u n v i t s m u n a TMM 2010 · 4 49 (vegna eftirspurnar sem ódýr lán sköpuðu) og þar með jókst veðrými sem var jafnharðan nýtt. Um þetta leyti tók svo fjárfestingabankinn Morgan Stanley einna fyrstur banka upp á því að að yfirfæra á lán til almennings „… fjármálatækni og aðferðir sem áður þekktust við að pakka inn lánum til fyrirtækja“.28 Gefin voru út skuldabréf sem bökkuð voru upp með safni undirmálslána og gengu þau kaupum og sölum. Lánveitendur fengu með þessu móti í sínar hendur andvirði lánanna og komu áhættunni yfir á herðar eigenda skuldabréfanna. Markaðurinn með skuldabréf af þessu tagi er stór í Bandaríkjunum. Var svo komið að öll stærstu fjármálafyrirtækin voru orðin þátttakendur í þessum viðskiptum sem ólíkt viðskiptum með hlutabréf eru ógegnsæ og regluverkið í kringum þau er þunnt og þægilegt. En hringekjan stopp­ aði ekki hjá eigendum skuldabréfa. Þeir komu sér hjá áhættunni og keyptu sér svokallaðar skuldatryggingar (e. credit default swap (CDS)) og losuðu sig þannig undan ábyrgðinni af húsnæðislánunum. Þessar skuldatryggingar gengu síðan kaupum og sölum og áfram voru stærstu og virtustu fjármálafyrirtæki heims mest áberandi í þeim viðskiptum. Húsnæðislánin voru farin að velta aftur og aftur í gegnum bandaríska fjármálakerfið, í ýmsum myndum, ýmist sem lán, skuldabréf eða skuldatryggingar. Á árinu 2006 voru vextir áfram lágir og fasteignaverð hafði haldið áfram að hækka – einkum vegna eftirspurnar sem þessi auðfengnu lán sköpuðu – og neysla almennings jókst að sama skapi. Las Vegas blómstraði því almenningur hafði ekki í annan tíma haft eins mikið spilafé á milli handanna og sögur voru sagðar af súludansmey einni sem var með fimm mismunandi húsnæðislán29. Það var á þessum tíma sem undirmálalánabransinn hafði „… með einhverjum hætti orðið helsta vél hagnaðar og atvinnusköpunar á Wall Street“ og þá voru örfáir einstaklingar farnir að sjá að þessi lánabransi „… meikaði engan hag­ rænan sens“.30 En það voru ekki venjulegir menn í neinum skilningi sem þá sáu myndina sem þremur eða fjórum árum síðar blasti við öllum. Í bók sinni, Skortstaðan mikla (e. The Big Short), lýsir Michael Lewis því hvernig viðskipti með undirmálslán urðu æ stærri þáttur við­ skipta á lánamarkaði, skuldabréfamarkaði og skuldatryggingamarkaði og hvernig tugir og hundruð þúsunda greiningaraðila, sérfræðinga, markaðsaðila og hagsmunaaðila sannfærðu sig og hver annan um ágæti þessara viðskipta, – enda var skammtímagróðinn mikill. Í bókinni segir Lewis frá þeim sem fyrstir efuðust um að þetta gæti gengið upp. Það voru menn sem bundu bagga sína öðrum hnútum en samtíðarmenn. Sá atkvæðamesti, Michael nokkur Burry, sem stofnaði eigin vogunarsjóð á þessum tíma, var til að mynda doktor í taugafræði sem greint hafði
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.