Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1994, Blaðsíða 123

Andvari - 01.01.1994, Blaðsíða 123
ANDVARI SVO ER MÁL MEÐ VEXTI 121 anna, heldur vegna þess að þá er hætta á að við myndum missa tengsl við allt sem hefur verið skrifað í landinu. Það er reyndar ekki gott að sjá að hve miklu leyti slíkt myndi gerast, og líklega myndi missir sjálfra beygingarendinganna ekki vera aðalat- riðið í því máli, heldur þær breytingar aðrar sem óhjákvæmilega hlytu að fylgja í kjöl- farið á setningagerð og e.t.v. hljóðkerfi. (Eiríkur Rögnvaldsson 1985:9) Hér hittir Eiríkur naglann á höfuðið. Miklar breytingar á beygingarkerfinu geta orðið óyfirstíganlegur þröskuldur sem kæmi í veg fyrir að íslendingar gætu skilið íslenskar bókmenntir allra alda milliliðalaust. V íslenskt málkerfi er nánast hið sama og á söguöld. Þess vegna eigum við enn svo greiðan aðgang að textum allra alda, „málinu“ sem Matthías Jochumsson yrkir um. Grundvallarorðaforðinn er raunar að mestu hinn sami, svo sem algengustu nafnorð, sagnorð, lýsingarorð og atviksorð, og einnig forsetningar, samtengingar og fornöfn að mestu leyti. (Reyndar hafa orðið býsna afdrifaríkar breytingar á beygingu og merkingu nokkurra pers- ónu- og eignarfornafna.) En hver öld krefst nýrra orða, einkum nafnorða, sagnorða, lýsingarorða og atviksorða. Nú á dögum fást íslendingar við miklu fleiri svið tækni, viðskipta og vís- inda en nokkru sinni fyrr. Skyldi því engan undra að nýrra orða og orða- sambanda sé þörf. Efling málsins á þessari öld hefur ekki hvað síst verið fólgin í því að ný orð og orðasambönd hafa komið til skjalanna til að mæta kröfum nýrra tíma. Stórskáld og rithöfundar hafa endurnýjað málið á sinn hátt og þetta helst í hendur við það, og byggist á því, að í landinu virðist búa fólk sem vill tala á íslensku um hvaðeina sem fyrir ber í tækni og vís- indum og lesa bækur á íslensku sér til fróðleiks og skemmtunar. Þegar ís- lendingar standa frammi fyrir nýju hugtaki, sem þeir þekkja aðeins undir erlendu heiti, eru þeir vanir að búa annaðhvort til nýyrði (úr eldri innlend- um orðhlutum) eða aðlaga erlend orð íslensku hljóð- og beygingarkerfi. Þessari stefnu er fylgt í aðalatriðum og af henni leiðir að jafnaði að nútíma- texti (með fjölda nýrra og nýlegra orða) verður ekki eins ólíkur eldri text- um og ella væri. Jafnframt því að efla málið m.a. með nýjum orðum og orðatiltækjum stefna íslendingar að því að halda óslitnum þræðinum aftur til fortíðarinn- ar enda er íslenskri menningu það lífsnauðsyn. Mörg orð og orðatiltæki hljóta samt sem áður að falla úr notkun með tímanum. Merkingar orða, sem enn lifa, kunna og að raskast verulega. Fræðimenn og grúskarar eiga ávallt eftir að kunna skil á bókmenntum allra alda íslandssögunnar. En Is- lendingar setja markið hærra og hafa stefnt að því að textar allra alda verði
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.