Andvari

Volume

Andvari - 01.01.1995, Page 92

Andvari - 01.01.1995, Page 92
90 ÞRÖSTUR HELGASON ANDVARI líkingarinnar, eins og draugur úr fortíðinni. Skáldsaga Cervantesar stendur því á mótum tveggja tíma að mati Foucaults, þegar kerfi samsvörunar víkur fyrir kerfi mismunar. Um leið og þessi umskipti áttu sér stað og tengsl tákns og heims rofnuðu segir Foucault að tvær manngerðir hafi komið fram á sjónarsviðið hlið við hlið, vitfirringurinn og skáldið. í vitund hins vest- ræna heims er vitfirringurinn sá sem greinir ekki mismun heldur aðeins hliðstæður og líkindi. í huga hans líkjast öll tákn hvert öðru. Hann er sá sem greinir ekki ímyndun frá veruleika, orð frá gjörð. Heimsmynd hans tekur ekki mið af röklega byggðu tákn- og flokkunarkerfi vísindanna. Skáldið hefur tekið á sig sömu mynd, bara með öðrum formerkjum. Það af- hjúpar leynd tengsl orða og hluta. Á bak við hina viðteknu merkingu tákn- anna sér það aðra dýpri og upprunalegri. Það leiðir saman aðskilda þætti, ljær einum merkingu hins. Það er einmitt þetta eðli skáldsins sem Einar Már vegsamar í bókum sín- um, að brjóta gegn hinni hefðbundnu sýn á heiminn, skapa nýja sýn. Þetta er eðli skáldsins sem á ýmislegt sameiginlegt með rökfirrtum brjálæðingn- um. í Englum alheimsins er sköpunarkrafturinn og -viljinn órofa tengdur brjálseminni. Sagan lýsir því hvernig sá sem ekki lýtur lögmálum hins rök- lega verður óhjákvæmilega utan gátta í samfélagi manna. Það er hins vegar athyglisvert að í draumalandi sínu, raunveruleikanum, „þar sem fólk lifir heilbrigt og hamingjusamt“ (s. 108), veslast Páll upp og sér að lokum ekki aðra leið en að taka eigið líf. Þegar öllu er á botninn hvolft lýsir sagan ferli frá vitfirringu og vellíðan til veruleika og vanlíðanar. Þrátt fyrir tómleika í hjarta og myrkvaða sál einkennist Kleppsvistin, skeið brjálæðisins í lífi Páls að vissu leyti af leik og sköpun. Hann málar og skrifar, ræðir við hælis- bræður sína um bókmenntir og heimspeki, fer í ævintýraferðir í bæinn, borðar jafnvel ókeypis á Grillinu á Hótel Sögu. Veruleikavist Páls ein- kennist hins vegar af algjörri deyfð, hann hættir allri sköpun, dagar hans verða litlausir og lífsviljinn dofnar, hann er „úti í þeim kulda sem kallaður er þjóðfélag“ (s. 176). Skilin á milli þessara tveggja skeiða í lífi Páls eru dregin skýrum dráttum í sögunni: Nú þegar endalokin nálgast, múrarnir hrynja og tjöldin falla, segi ég hreint út: Ég hef lifað undir fullu tungli, ferðast um himinhvolf og undirdjúp. Ég hef elskað, ég hef hlegið, ég hef grátið og nú þegar tárin streyma og allt er svo gaman, segi ég: Ég gerði það á minn hátt. Nei, þessi gröf er ekki nógu djúp til að rúma tilfinningar okkar allra. Þið konur og karlar sem stukkuð niður í hyldýpið. Þið regnvotu dagar sem grétuð á rúðunum. Ó hve nöturleg hún er, þessi braut þjáninganna, hve fátt er eftir og lítið til. Eilíf er þagnarnótt (201). Páll flytur inn í öryrkjablokkina. Hann skrifar bróður sínum bréf, líkir íbúð
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172

x

Andvari

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.