Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1995, Síða 136

Andvari - 01.01.1995, Síða 136
134 ÁRMANN JAKOBSSON ANDVARI náungakærleik. Maðurinn átti að þroskast í átt að ást að Guði með ást á náunganum.49 Fordæmið er frá Kristi. Annað meginboðorðið sem hann taldi lögmálið byggt á var: Þú skalt elska náunga þinn eins og sjálfan þig.50 Páll er einnig gæddur hinum fjórum mannlegu höfuðdyggðum sem Al- cuin fjallar um í riti sínu.51 Réttlæti (iustitia) Páls birtist í því að hann er „raungóður og fályndur og þýður við alla vini sína og góða menn en hann var stirðlyndur við vonda menn, þjófa og illmenni.“ (410) Hinn réttláti kirkjuhöfðingi greinir milli góðra og illra, umbunar þeim góðu en refsar hinum. Vitra (sapientia) er undirstöðudyggð samkvæmt riti Alcuins: „Allra hluta fyrst er manni leitanda hver sé sönn hyggjandi eða sönn speki“.52 Páll aflar sér hennar á unga aldri með miklum lærdómi svo að hann er „næmur og vel lærður þegar á unga aldri“ og síðar „skörungur . . . bæði að lærdómi og viturleik og atgjörvi.“ (409, 413) Á 12. öld fer mikilvægi lærdóms vax- andi í Evrópu og var litið á hann sem mikilvæga leið að Guði.53 Þriðja mannlega höfuðdyggðin var styrkt (fortitudo) sem Páll hefur í ríkum mæli. Honum er lýst sem „stjórnarmanni“ sem er staðfastur í sinni ætlan. Er hann fellst á að taka við byskupstign gerir hann það „rösklega“ og tekur þegar við fjárreiðum staðarins (410-1). Hann ráðfærir sig aftur á móti við vini og vandamenn þegar mikið liggur við enda hluti af hóp. Það sést í frá- sögnum af beinaupptöku Þorláks og löggildingu nýs máls (417-8). En ef um er að ræða embættisskyldur er hann einfær um að standa í stórræðum, eins og sést á kirknatali hans (421). Af fjórum mannlegum höfuðdyggðum er það þó stillingin eða hófsemin (temperentia) sem einkennir Pál. Sá höfuðkraftur hefur mest vægi í riti Alcuins og er mjög haldið fram í bréfi Páls postula til Títusar.54 Stilling Páls kemur fram í varkárni við að lýsa frænda sinn dýrling (417). Mest áberandi er hún þó ef Páll er borinn saman við starfsbróður sinn, Guðmund Arason. Guðmundur er „stirður og stríður“ í boðorðum, „forboðar og bannsetur“ menn, virðir „hvorki mennina né landslögin“ og krefst þess að Páll styðji hann í þessu. Páll hefur annan hátt á: „Gjörði hann sér og guði þann veg marga að ávexti að hann hirti aðra hóglega en þá nenntu ei aðrir ávallt illa að hafa.“ Hann leggur „nokkra litla skrift“ á þá sem Guðmundur hefur for- boðað og neitar að styðja hann í rangindum. Þegar höfðingjar vilja ráðast að Guðmundi letur Páll þá „og ætlaði með meiri stillingu og ráði farið ef lengri væri bið að“. Eigi að síður fer illa og kennir sagan þvermóðsku Guð- mundar um og segir mæðulega að þá sýndist „brátt með hverri visku var hvors þeirra forsjá.“ Vanstilling Guðmundar speglar stillingu Páls (421, 427- 30) sem er hans höfuðdyggð eins og sést í eftirmælum hans: „Hann stýrði Guðs kristni með mikillri stillingu 16 vetur“ (433). Eitt birtingarform stillingarinnar er þolinmæðin sem Alcuin telur lykil að eilífri dýrð annars heims.55 Páll er gæddur henni frá upphafi, ber stærstu
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.