Hugur - 01.01.2006, Page 144

Hugur - 01.01.2006, Page 144
142 Maurizio Ferraris þessum hætti, getur virst þverstæðukennd, eins og þegar spurt er hvort ein- stakir hlutar í heild geti verið stærri en heildin. En hlutar eru ekki það sama og hlutar. Eins og Bolzano leiddi í ljós í Þverstæðum óendanleikans (Paradox- ien des Unendlichen) er „þverstæðukennt“ ekki endilega það sama og „mót- sagnakennt". Þannig er til dæmis fáránlegt að halda því fram að óendanleg tala sé jöfn helmingi sínum, en engin ástæða er til að kalla þá kenningu mót- sagnakennda að óendanleg heild sé jöfn sérhverjum hluta sínum. Sé reynsl- unni aldrei lokið, sannri reynslu af fyrirbæri, er þó áreiðanlega ekki um óend- anleika að ræða, heldur - eins og við höfum séð - ótakmörkun. Þar eiga þessar þverstæður við, en mótsagnir ekki. Við hverfum aftur að þessu síðar. En leiðin þangað liggur ekki um þver- stæðu, heldur ákveðnar ógöngur (aporíu) sem fela í sér — einmitt að því leyti sem þær eru ógöngur - hið ótakmarkaða, fjarveru takmarkana. I reynd felst einn þátturinn í ógöngum tímans í Eðlisfræði Aristótelesar í því að hamra á þeirri þverstæðukenndu staðreynd að það sem hefur að geyma allt sem er, er ekki, eða í besta falli varla. Væri ennfremur gengist við því sem felst í andhverfu ógangnanna og þeirrar staðreyndar sem uppfyllir þær, það er að segja, væri tíminn nærverandi í öllu og fyrir allt, þá væri honum neitað eða — en það er í reynd jafngilt - tíminn væri hluti af rúminu. Það sem hefði átt sér stað fyrir tíu þúsund árum væri þá samtímis því sem var að gerast núna. Af þessu leiðir að vilji maður að allir núverandi hlutir haldi sig innan nús- ins, verður að halda því fram að núið sé ekki fyllilega eða í öllu falli að það sé ekki um of. Þarna er einnig að leita ástæðu þess að hugleiðingar Husserls um tímanleika fela í sér tvö ólík skeið. I hinu fyrra er núið víkkað út, það er að segja punktseðli þess er sljóvgað. En af því leiðir óhjákvæmilega að augnablikið er ákvarðað sem afurðin af tvíþættri ekki-nærveru. I þessu sam- hengi færir Husserl í fyrsta sinn fram þá tilgátu að núið sé ef til vill ekki punktur, heldur geti verið um það að ræða að punkturinn marki endimörk- in á heilu sviði. Hins vegar er ljóst að slík lausn vekur öllu stærri vanda og skilur allt eftir í lausu lofti, sér í lagi þann vanda að skýra hversu lítið um- rætt svið á að vera. Með öðrum orðum, á hvaða stigi er okkur kleift að greina eftirheldni, sem ekki má enduróma í því núi sem hún á þátt í, frá upprifjun? Ef þessi aðgreining virðist vandasöm, sem hún raunverulega er, stafar það af því að þegar litið er á málin á þennan hátt væri hægt að víkka núið takmarkalaust út þannig að það sem gekk á fyrir tvö þúsund árum tilheyrði samt sem áður því sem í reynd er að gerast núna. Að gera hið liðna raunverulegt og virkt í núinu jafngildir því að gera það óraunverulegt, því að í þessu fælist að draga núið undan augnaráðinu og auganu sem deplað er. I síðara lagi, á öðrum stað og öðrum tíma, felur lausn Husserls í sér að inn- lima framleitnina í tímalíkanið með þeirri afleiðingu að núið verður ekki meira nærverandi en svonefnt punktseðli augnabliksins. Þvert á móti verð- ur nærvera þess töluvert minni, þar sem augnablikið takmarkast við að upp- fylla væntingu og núið reynist þá hanga í lausu lofti, klemmt milli fortíðar og framtíðar. Núið sprytti þá af þessum tveimur ekki-nærverum í stað þess
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219
Page 220
Page 221
Page 222
Page 223
Page 224
Page 225
Page 226
Page 227
Page 228
Page 229
Page 230
Page 231
Page 232
Page 233
Page 234

x

Hugur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.