Hugur - 01.01.2007, Blaðsíða 65

Hugur - 01.01.2007, Blaðsíða 65
Listin á tímum tækninnar 63 eins og þeir birtast, en reyndar ekki eins og þeir birtast einstaklingnum eða hinni persónulegu sýn, heldur almennri eða óeinstaklingsbundinni sjón. Ljósmynda- vélin sjálf er í þessum skilningi ópersónulegt auga sem sér veruleikann og býr til eftirmynd af honum. Kodak-vélin er myndlistarmaður nútímans. Þetta hefur í för með sér þær breytingar á skilyrðum listsköpunar að í stað þess að myndsköp- unartæknin sé á færi fárra útvalinna, sem afla sér kunnáttu og tækni með strangri og langri þjálfun, verður hún nú tækni sem hver sem er getur haft á valdi sínu. Tæknin fer frá því að vera á fárra færi yfir til fjöldans. Hver sem er getur nú búið til myndir; listamenn í hinum hefðbundna skilningi eru í rauninni úreltir: En hver bylting hefir átt sér stað innan þjóðfélagsins með þessum fram- förum, verður ljósast séð af því, að þar sem áður voru einkum gerðar andlitsmyndir af páfum, konungum, hertogum og hyski þeirra og oft af allmiklum vanefnum, þá getur nú hver daglaunapiltur eignast sæmilega Kodak-vél og tekið mjög fullkomnar myndir af stúlkunni sinni, bæði eins og hún lítur út í sunnudagakjólnum og öðruvísi. (176-177) Halldór tekur fyrr í ritgerðinni dæmi um það sem lesandinn getur skoðað sem átakanlegan misskilning listamanns á þessum nýju aðstæðum, þar sem lista- maðurinn leigir sér fyrirsætu, tekur síðan af henni „fjölda ljósmynda frá ýmsum hliðum, í einni stellingunni annari annkannalegri. Síðan ætlaði hann að velja þá stellinguna til málunar, sem bezt ljósmyndaðist“ (163). Eftirlíkingarkenningin gegnir ekki aðeins lykilhlutverki í greiningu Halldórs á þætti tækninnar í þróun listsköpunar í samtímanum, heldur er hún líka megin- forsendan fyrir samanburði Halldórs á stöðu ljósmyndarinnar í nútímanum við stöðu málverksins á fyrri öldum. Hér er það hugmyndin um sanngildi mynda sem er í fyrirrúmi. Eftirmyndin á að vera eins fullkomin og sönn eftirmynd fyrir- myndarinnar og mögulegt er. Samband eftirmyndarinnar og fyrirmyndarinnar er einhvers konar samsvörun: Eftirmyndin svarar í öllum atriðum til fyrirmyndar- innar. Þessi samsvörunarkenning er næsti bær við samsvörunarkenninguna um sannleikann. Þar sem eðli myndlistarinnar er eftirlíkingin og tilgangur hennar að gefa sem fullkomnasta mynd af viðfangsefni sínu, þá miða ljósmyndir af fólki að sama marki og andlitsmyndir Rembrandts á sínum tíma: Að gefa mynd af pers- ónunni eins og hún er. Halldór orðar það svo að ljósmyndirnar hafi sama sann- gildi og málverkin. I rauninni er markmið myndlistarinnar að kalla fram sömu hughrif hjá áhorfandanum og áhorfandinn yrði fyrir við að sjá og upplifa hlutinn sjálfan. Myndin er ekki bara eftirmynd veruleikans, hún er líka staðgengill hans. Þessi afstaða kemur skýrt fram í ummælum Halldórs um landslagsmyndir. Þær eru sem sé líka orðnar úreltar. En meginástæðan fyrir því að landslagsmyndir eru orðnar úreltar er ekki sú sem við gætum búist við, sem sé að ljósmyndavélin hafi leyst trönurnar, strigann og penslana af hólmi, þó að það sem gildir um portrett- myndir hljóti vissulega einnig að gilda um landslagsmyndir. Meginástæðan er sú að nú eigum við kost á því að upplifa hlutinn sjálfan í stað eftirmyndar hans. Með betri bflum er unnt að keyra upp í sveit og njóta landslagsins sjálfs í staðinn fyrir
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.