Hugur - 01.01.2007, Síða 146

Hugur - 01.01.2007, Síða 146
144 Hjörleifur Finnsson svo og beitingar rökvísi áhættumatsins. Slíkar sjálfshjálparbækur eru einungis eitt dæmi um hvernig hugmyndafræði nýfrjálshyggjunnar flytur rökvísi rekstrar og markaða yfir á sjálfsverur og stuðlar þannig að einstaklingsvæðingu þeirra og samfélagsins. Olíkt því sem orðræða nýfrjálshyggjunnar lætur í veðri vaka,38 standa ekki allir jafnir frammi fyrir sífelldri yfirvegun og vali á lífshlaupi sínu, eins og Beck minnir okkur á: að velja félagsleg tengsl sín og viðhalda þeim er ekki hæfileiki sem allir búa yfir frá náttúrunnar hendi. Eins og félagsfræðingar sem rannsaka stéttir vita er þetta lærður hæfileiki sem er háður se'rstökum fe'lagslegum bak- grunniogfölskylduaðstæðum.YFrveggið stjórnun á eigin lífi,það að skipu- leggja eigið lífshlaup og félagsleg tengsl veldur nýju ójafnrétti sem kemur til afpví að menn eru mishœfir til að mæta óöryggi ogyfirvega?9 I ljósi þessa má ætla að frammi fyrir fyrrnefndum samfélagsbreytingum séu ein- staklingar í misgóðri aðstöðu til að færa sér breytingarnar í nyt. Greining Becks á þessu misrétti í Ahættusamfélaginu er skref í rétta átt en kenning hans er í heildina séð of alhæfandi. Það sem væri í raun góð lýsing á stöðu einstaklinga af millistétt er yfirfært á alla einstaklinga áhættusamfélagsins og kenning Becks festist þannig í hughyggju sem gerir ráð fyrir að sama lögmálið gildi fyrir alla einstaklinga í áhættusamfélögum.40 Bæta má úr þessum annmörkum, sem Beck er að einhverju leyti meðvitaður um, með því að grípa niður í verkfærakistu starfsbróður hans Pierres Bourdieu sem ólíkt Beck telur engin tækifæri felast í einstaklingsvæð- ingunni. Bourdieu greindi samfélagsdýnamík með auðmagnskenningu sinni. I einfölduðu máli má segja með Bourdieu að tilhneigingin sé sú að þeir sem búa yfir meira samanlögðu auðmagni (félagslegu, efnahagslegu, menningarlegu og táknrænu)41 eigi auðveldara með að takast á við breytingarnar sem áhættusam- félagið hefúr í for með sér, hagnast á þeim og auka þar með auðmagn sitt. Óh'kt því sem orðræða nýfrjálshyggjunnar heldur fram er ekki um ræða núllpunkt „jafnra" tækifæra heldur er hin nýja skipan framhald á stigveldi fyrri skipanar. Hún hefur tilhneigingu til að hygla þeim sem þegar voru betur settir og gerir þannig samfélagstigann enn brattari. Við þetta bætist að þeir sem neðst eru settir í samfélaginu og búa ekki yfir lágmarksauðmagni geta ekki tekið þátt í leiknum. Forsenda þátttöku í yfirvegandi áhættustjórnun er að hafa raunverulega valkosti 38 Um leið og nýfrjálshyggjan afneitar hinu félagslega og smættar velgengni eða eymd einstaklinganna niður í einstök h'fshlaup og rökvísi áhættustjórnunar þeirra gefiir hún til kynna að allir standi jafnir gagnvart tæki- færunum. Sjá Hjörleifur Finnsson, ,Áf nýju lífValdi", Hugur (2003), s. 183-184. Einnig Thomas Lemke, „Regi- erung der Risiken", Gouvernementalitát der Gegenwartf ritstj. Bröckling, Lemke og Krassmann, Frankfurt 2000, s. 227-264, hér s. 257-260. 39 Ulrich Beck, Risk Society, s. 98. 40 Beck virðist mér að þessu lcyti nokkuð tvístígandi: Stundum virðist hann gera sér grein fyrir því að skynsemis- hyggja einstaklingsvæðingarinnar eigi ekki við um allt samfélagið, en oftar en ekki alhæfir hann einfaldlega um samfélagið í heild sinni. 41 Sjá Pierre Bourdieu, Almenningsálitið er ekki til og umfjöllun mína um auðmagnskenningu Bourdieus í „Óbærileg stöðnun: Um sköpun og mismun", Af Ijóðum, ritstj. Eiríkur Örn Norðdahl, Reykjavík 2005, s. 6í-73.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226
Síða 227
Síða 228

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.