Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.05.1973, Blaðsíða 101

Tímarit Máls og menningar - 01.05.1973, Blaðsíða 101
Framtíð kapítalismans Hvað verzlun viðkemur, er þetta tiltölulega almennt álit manna. Skipti á hrá- eíni og fullunnum vörum haldast í sama horfinu og breytast ekki í annars konar verzlun. Alþekkt er, að á friðartímum breytist hlutfallið milli verðs á útfluttum og innfluttum vörum þeim löndmn í óhag, er flytja út lítt eða ekkert unnar vörur. Enginn þáltur milliríkj averzlunar getur leitt til þróunar í öfugþróuðum löndum, þvert á móti stuðlar hún að og viðheldur öfugþróun- inni. Hið sama gildir um fjárfestingu miðsvæðisins á jaðarsvæðinu, þótt því yrði án efa einróma neitað af borgaralegum hagfræðingum. Ég hef ekki í huga að leiða ykkur í myrkviðu kenninga um erlenda fjárfestingu, en mig langar til að vekja athygli ykkar á nokkrum tölum, sem vega þungt á metun- um, og ég tel, að ekki sé unnt að gera grein fyrir, ef kenningar borgaralegrar hagfræði eru réttar. Ég á hér við upplýsingar um fjárfestingu Breta og Bandaríkjamanna utan landa sinna á þeim tímum, er umsvif þessara aðilja hvors um sig voru hvað mest. Þessar tölur sýna, hvaða áhrif erlend fjárfesting hefur á samband vanþróaðra og þróaðra svæða. Hápunktur brezku heimsvaldastefnunnar og þá auðvitað um leið fjárfest- ingar Breta erlendis var síðasta hálfa öldin fyrir fyrri heimsstyrjöldina. Á tímabilinu 1870-1913 nam erlend fjárfesting Breta 2,4 milljörðum sterlings- punda nettó, samkvæmt almennt viðurkenndum upplýsingum. Þetta þýðir, að fjárfesting Breta erlendis var 2,4 milljörðum punda hærri en fjárfesting erlendra aðilja í Bretlandi. Við fyrstu sýn gæti litið svo út, að Bretar hafi með þessu veitt öðrum þjóðum aðgang að umtalsverðum hluta auðæfa sinna. Þetta var í sannleika sagt mjög há upphæð, jafngildi um það bil 12 milljarða Bandaríkjadala þeirra tíma, og kaupgeta dollarans var þá að minnsta kosti þrisvar sinnum meiri en nú. Nettó fjárfesting Breta 1870-1913 var því nærri þvi 25 milljarðar nútíma dollara. Þetta er mikil fjárfesting, hvort sem um- rætt tímabil eða nútíminn er hafður í huga. En öll mál hafa fleiri en eina hlið, og önnur hlið þessa máls er auðvitað arðurinn af þessari fj árfestingu. Á sama tímabili, þ. e. 1873-1913, voru nettó tekjur Breta af erlendri fjár- festingu 4,1 milljarðar sterlingspunda. Ef reikningurinn er gerður upp, sést, að það, sem inn hefur komið á fjárfestingarreikningi, er 70% meira en það, sem út liefur farið af sama reikningi. Þetta var einn mesti gróðavegur um- rædds tímahils. Hægri hönd afhenti peninga, og sú vinstri tók á móti pening- um. En sú vinstri fékk 70% meira en sú hægri lét af hendi. Hver hjálpaði hverjum? Það er auðséð, að önnur lönd, jafnt þróuð sem vanþróuð, greiddu Stóra-Bretlandi skatt með hjálp þessa fjárfestingakerfis. Lítum þá á Bandaríki Norður-Ameríku eftir síðari heimsstyrjöldina. Ég 91
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.