Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2005, Page 52

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2005, Page 52
endurspeglar á vissan hátt þá trú sem Vesturlandabúar höfðu á vísindum og tækni í lok 19.aldar. Líkt og heimspekiprófessorinn frægi Hegel, álíta guð- spekingar að birtingaform mannsandans séu í sífeldri þróun og að einstak- lingar, þjóðir og mannkynið allt læri af reynslunni og verði betra og vitrara með tímanuin. Við þessa hugmynd skeytti Blavatsky og hennar fólk kenningum hindúa- siðar og búddista um endurholdgun. Maðurinn fæðist aftur og aftur og á þannig möguleika á að þroskast, læra af reynslunni og ná fullkomnun. Eitt af grundvallarboðorðum guðspekinga er uinburðarlyndi. Þekkingarleitin er aðall hins þroskaða huga og fyrir honum eru trú og vísindi ekki andstæður. Þannig bauð guðspekin upp á lausn á þeim vanda sem framfarir í vísindum sköpuðu trúuðu fólki um aldamótin 1900.24 Ymsar gamlar hefðir og stofn- anir viku fyrir aukinni áherslu á sjálfræði einstaklingsins og hefðbundið valdakerfi vék fyrir lýðræði og myndugleika þegnanna. Þessi framfaratrú fól í sér merkilega sambræðslu rómantískrar dulhyggju og tilfinningar fyrir hinu ósýnilega annars vegar og hagsýni og framsýni við lausn félagslegra og efnahagslegra viðfangsefna hins vegar. Hún höfðaði sterkt til hinnar nýju borgarastéttar sem var að koma undir sig fótunum í höfuðstað landsins í upphafi 20. aldar.25 Guðspekingar meta gildi sjálfsfómar og þeir vilja útrýma eigingirni og sjálfselsku. Fyrirgefningin er lykilatriði í þessari viðleitni. Guðspekin styðst við kristna siðfræði til mótvægis við hið vélræna karmalögmál um orsök og afleiðingu, sem nær út yfir gröf og dauða. Fyrirgefning og kærleikur til alls sem lifir eru æðstu boð guðspekinnar, eins og hún hefur verið stunduð á ís- landi, og þau boð fela það í sér að maðurinn leitast við að lifa í samhljóm við vilja algóðs og kærleiksríks guðs. Kynni Aðalbjargar af guðspekinni urðu henni hvatning til að hlúa enn frekar að dulrænni reynslu sinni sem hún túlkar framvegis í anda hennar. Um leið styrkist persónuleiki hennar og hún öðlast heildstæða lífssýn. Dul- ræn reynsla, svo sem sýnir og dulheyrn, er af margvíslegum toga og ekki öll uppbyggileg eða jákvæð fyrir persónuþroska og jafnvægi sálarlífsins. Sum birtingaform hennar geta verið hreinar ofskynjanir, sem hafa slæm áhrif á geðheilsu og aðlögun einstaklingsins. En dulúð og dulræn reynsla geta einnig verið inerki þess að sálin sé að læknast, og þessi reynsla getur skapað innra jafnvægi, sem gerir einstak- 24 Pétur Pétursson 1990: 188. 25 Pétur Pétursson 1990:186-195. 50
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.