Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.2010, Síða 22

Tímarit Máls og menningar - 01.11.2010, Síða 22
G u ð n i E l í s s o n 22 TMM 2010 · 4 Blind trú á markaði er þó ekki bara bundin við einstaklinga af hægri armi stjórnmálanna. Traustið á hagkerfið sameinar stærstan hluta iðnvædda heimsins og jafnvel alvarlegar efnahagskreppur á borð við þá sem nú gengur yfir hafa ekki leitt til róttækrar endurskoðunar á þeirri hagfræði sem knýr aflvélar vestrænna markaða. Enginn íslenskur stjórnmálaflokkur, hversu langt til vinstri sem hann þykist vera, dregur t.d. hagvaxtarforsenduna opinberlega í efa eða ýmsar aðrar þær kennisetningar sem eru órjúfanlegur hluti af framfaraguðfræði neyslu­ samfélagsins – og hafa verið vel á aðra öld. En er það svo að í klisjum samtíðarinnar megi greina eilíf og ófrá­ víkjan leg sannindi? Er hagfræðin dauð vísindi? Tilvitnanirnar tvær í upphafi þessarar greinar gefa til kynna vaxandi vitundarvakningu um þær hörmungar sem nútímahagfræði muni að öllum líkindum leiða yfir mannkyn. Gustafsson kennir hagfræðina við „dauð vísindi“, vísindi sem hafi „svör við öllum spurningum“,29 en Gray segir kenningar „um nútímavæðingu“ ekki vera „vísindalegar tilgátur, heldur trúfræðilegar réttlætingar [e. theodicies] – frásagnir um forsjá og endurlausn – faldar á bak við félagsfræðilegt fagmál“.30 Í Eilífðarvélinni gengur líklega enginn eins langt í því að krefjast grund vallarendurskoðunar á forsendum hagfræðinnar og Giorgio Baruchello. Í grein sinni bendir hann á að afleiðingar hagvaxtarkröf­ unnar megi finna í „skapandi eyðileggingu“ kapítalismans31 og að auð lindir heims og sjálft lífkerfi jarðar séu í hættu. Baruchello segir rétti lega að allar „tilraunir til að afneita þeim vanda sem við stöndum frammi fyrir [beri] merki ófræðilegra vinnubragða“.32 Það ætti að liggja í augum uppi að skipuleggja þarf hagkerfið þannig að hægt sé að tryggja „almennan aðgang að nauðsynlegum lífsgæðum án þess að það komi niður á lífsgæðum komandi kynslóða“.33 Þetta eru ekki nýstárleg sann­ indi, en þó líta langflestir hagfræðingar samtíðarinnar með öllu framhjá þeim. Björn Guðbrandur Jónsson, sérfræðingur í umhverfisvísindum, lýsir flóknu samspili hagkerfis og vistkerfis ágætlega, en hann minnir á að erlendur orðstofn beggja hugtaka (e. economy og ecology) sé hús og því sé í báðum tilfellum vísað til „húshalds eða hússtjórnarlistar“.34 Björn segir flæði efna vera í stöðugri hringrás í vistkerfi, „hraðri eða hægri eftir atvikum“ og heildarbreytingarnar einkennist af „þróun fremur en vexti“, ólíkt því sem gerist í hagkerfinu þar sem magnbundnar
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.