Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 47

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 47
SINUM AUGUM LITUR HVER A SILFRIÐ 45 úr verzlunarumsvifum einstaklinga, en þrátt fyrir minnkandi verzlun fór álit kaupmanna vaxandi innan gríska sam- félagsins. Grikkir voru nú settir á bekk með Armeníumönnum og Gyðingum undir erlendri yfirstjórn, og þeim stóð sjaldnast til boða að verða embættis- menn, hermenn eða menntamenn. Hins vegar gátu þeir unnið sig upp á verzlun- arsviðinu, og í Smyrna, Syra og Hydra, að ógleymdri Konstantinopel-Istambul, reis upp grísk yfirstétt útgerðarmanna og stórkaupmanna. Með þessum mönn- um þróaðist hugmyndin um frjálst Grikkland, og það voru peningar þeirra og skip, sem riðu baggamuninn, er frels- isstríðið gegn Tyrkjum hófst 1821. Vert er að hugleiða þetta, þegar okk- ur blöskrar peningadýrkunin í Grikk- landi nútímans. Um leið væri fróðlegt að vita, hvers vegna kaupmenn og auð- kýfingar eru ekki eins hátt skrifaöir á Norðurlöndum. Hjá okkur voru kon- unglegir embættismenn og jarðeigendur - bæði óðalseigendur og bændur - löng- um taldir máttarstólpar þjóðfélagsins, meðan verzlun gegndi ekki jafnmikil- vægu hlutverki. Þess vegna urðu hinir nýríku borgarar 19. aldar að skreyta sig með titlum og temja sér klæðilega hlédrægni í öllu tali um peninga. Okk- ur hefur því veitzt tiltölulega auðvelt að kúvenda frá skefjalausu einkaframtaki yfir í allsherjar skriffinnskuþjóðfélag. Hjá okkur er það gömul hefð að tryggja sig ekki með peningum, heldur skipulagi og ríkisforsjá, en það er enn eldri hefð i Grikklandi að treysta engu nema gló- andi gulli. Þeir sem ætla sér að afnema auð- hyggju í Grikklandi geta því búizt við öflugri mótspyrnu. Hún er runnin þjóð- inni í merg og bein, svo að forréttinda- stéttirnar eru ekki einar um að halda í n'kjandi þjóðskipulag. Fátæka fólkið heldur fastast í heimanmundinn og áhugi á einbýlishúsum er svo almennur, að jafnvel stórborgir eins og Aþena og Þessaloniki státa af stórum einbýlishúsa- hverfum. Þá, sem lifa á vinnu sinni og hina fjölmörgu er hafa ofan fyrir sér með alls konar braski, er ekki hægt að flokka eftir stéttum. Við skulum taka litlu eyjuna okkar sem dæmi. Hún er vissulega engin verzlunarmiðstöð, en það eru engar ýkjur, að hér eru rekin nokkur hundruð sjálfstæð verzlunarfyr- irtæki, og vitanlega tilheyrir ekkert þeirra verzlanasamsteypu, samvinnufé- lagi né óðrum samtökum. Búðirnar eru allar í einkaeign og reknar af kaup- mönnum og fjölskyldum þeirra, sem eru alltaf til taks fyrir innan eða öllu heldur utan búðarborðið. Stóru fyrir- tækin koma aðeins óbeint við sögu með því að veita smákaupmönnunum umboð fyrir vörur sínar. Meira að segja jafn- landsþekkt stofnun og foniski-bankinn birtist okkur í mynd duglegs vefnaðar- vörukaupmanns. Fulltrúi olíufélaganna er fyrrverandi asnareki, sem afgreiðir benzín úr einu olíudælunni, sem til er á eynni. Hann kann hvorki að lesa né skrifa, en skilur tölurnar á mælinum, svo að þetta bjargast allt saman. Fegursta dæmið um verzlunarvit fólksins er geðsjúkrahúsið hérna. Sú stofnun hefur svo sannarlega sloppið við nýtízkuhugmyndir, og einu öruggu áhrif hennar eru þau, að sjúklingurinn tapar hér glórunni fyrir fullt og allt, hafi hann haft einhvern snefil af henni, þegar hann var lagður inn. Ég hef aldrei heyrt þess getið, að af þeim rúmlega 3000 sjúklingum, sem dveljast á hælinu, hafi einn einasti útskrifazt sem heilbrigður maður. Reglurnar eru afar strangar: enginn fær að fara út fyrir landareign sjúkrahússins, enginn fær að hafa neitt út af fyrir sig, allt er bannað, sem hægt
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.