Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 84

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 84
82 HERMANN PÁLSSON að þar getur ekki verið um tilviljun að ræða: annað tveggja hefur hún haft áhrif á sögurnar ella þær á hana. Þegar svo hagar til, að Stjórn hefur kafla sem á sér ekki hliðstæðu í latneskri gerð biblíunnar (Vúlgötu), en er þó náskyldur ein- hverri frásögn af íslenzkri eða norrænni hetju, má vel vera, að sagnahöfundar hafi haft áhrif á þýðinguna. En á hinn bóginn þarf naumast að draga í efa, að söguhöfundur hafi tekið sér Stjórn til fyrirmyndar, ef hún fylgir latneska text- anum og er um leið samhljóða íslenzkri fornsögu. Mönnum hefur lengi verið Ijóst, að lýsing Egils sögu á vopnabúnaði Þórólfs Skallagrímssonar í orrustunni á Vínheiði er skyld frásögn Stjórnar af Golíat (sbr t. a. m. orðabók Fritzners), en þessir kaflar hljóða svo: Golíat .....hafði eirhjálm gylltan á Þórólfur var svo búinn, að hann hafði höfði, brynju hafði svo harða sem sá skjöld víðan og þykkvan, hjálm á steinn er aðamas heitir; hún var svo höfði allsterkan, gyrður sverði því, er þung, að hún vó fimm þúsundir skill- hann kallaði Lang, mikið vopn og gott. inga. Neðan af brynjunni hafði hann Kesju hafði hann í hendi; fjöðrin var brynhosur af eiri, eirskjöld gylltan á tveggja álna löng og sleginn fram herðum, bæði þykkan og víðan, spjót broddur ferstrendur, en upp var í hendi af harðasta járni, svo þungt að fjöðrin breið, falurinn bæði langur og skaptið vó sex hundruð skillinga. Það digur, skaptið var eigi hærra en taka var svo vaxið, að fjöðrin var breið mátti hendi til fals og furðulega digurt; upp af falnum, en slegin ferstrend járnteinn var í falnum og skaptið allt fram. Slíkt er nú kallað bryntröll. járnvafið. Þau spjót voru köl.luð (Stjórn) brynþvarar. (Egils saga) Til samanburðar við Stjórn er rétt að taka nýlega biblíuþýðingu í því skyni að sýna viðauka í Stjórn, og væri þó æskilegra að bera saman við Vúlgötu sjálfa. „Golíat .... hafði eirhjálm á höfði og var í spangabrynju, og vó brynjan fimm þúsund sikla eirs. Hann hafði legghlífar af eiri á fótum sér og skotspjót af eiri á herðum sér. En spjótskapt hans var sem vefjarrifur, og fjöðrin vó sex hundruð sikla járns." Lýsingunum á vopnum þeirra Golíats og Þórólfs svipar svo mikið saman, að hér hlýtur að vera um rittengsl að ræða. Þetta á ekki einungis við um skjöldinn og fjöðrina, eins og ráðið verður af skáletruðu orðunum, heldur einnig um niður- lagsorðin. Þekkti hinn forni þýðandi ritningarinnar Egils sögu, og jók hann við lýsinguna atriðum þaðan? Um það skal ekki staðhæft að sinni, en skýringar- greinar um heiti vopnsins eru þess virði, að þær séu teknar til athugunar. Það er mjög í anda Egils sögu að bregða fornum blæ á frásögnina með því að beita gömlu heiti (brynþvara), þar sem þýðandi Stjórnar lætur sér nægja nafn á tilteknu vopni, sem tíðkaðist um daga hans (bryntröll). Orðið brynþvari er mjög sjaldgæft. Auk Egils sögu Skallagrímssonar kemur það fyrir í Egils sögu einhenda og Ás- mundar berserkjabana: „Þeir börðust í Svíaskerjum við l'erserk þann, er Glamm- aður hét. Hann átti kjörvopn, einn brynþvara, og mál i kjósa mann fyrir." I Hrómundar sögu Gripssonar segir Hröngviður: „Mitt sv:U-3 heitir Brynþvari, er .
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.