Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 92

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 92
90 ÁRNI KRISTJÁNSSON eyga, munaðargjarna meinlætamanns og ástríðufulla vonardýrlings, Lohengrins, Tannhausers, Tristans, Siegfrieds, Parsifals, - Richards Wagners. Það er í senn hrífandi og átakanlegt að lesa úr þessum myndum líf hins róm- antíska ástamanns og píslargöngu hans um lífsins stigu alltaf á flótta frá einum stað til annars undan lánardrottnum og tollheimtumönnum, undan refsinornum örlaga sinna og demónum ástarinnar, þar til hann loks fann athvarf og skjól undir verndarvæng hins vitskerta Bajarakonungs, Lúðvíks II., sem dýrkaði Lohengrin og tók hann sér til fyrirmyndar; sagt er, að hann hafi siglt um nætur, íklæddur silfurbrynju með hjálm á höfði á vötnum lands síns og reist sér ævintýralega kastala í skógum þess. Ég beindi þó athygli minni einkum að þeirri deild safnsins, er sýnir gestinum sögu „Niflungahringsins", sem er öndvegisverk Wagners eða „magnum opus" og tók 28 ár af ævi hans að semja. Hér má í myndasögu og handrita fylgjast með tilurð þess frá frumdrögum til fullkomnunar. Fyrsta hugmynd Wagners var að semja aðeins einn leik, „Dauða Siegfrieds", úr efni, er hann sótti í þýzka miðalda- kvæðið „Das Nibelungenlied". En brátt varð honum ljóst, að verkið krafðist miklu víðtækari útlistunar og forsendu en hægt væri að koma fyrir í einum leikþætti eða söngleik, og óx verkið þannig í höndum hans og huga, að úr varð að lokum sú heimssköpunar-saga, er við nú þekkjum. Hann leitaði víða til fanga, í frum- heimildum norrænnar goðafræði, er skráðar eru í Eddum Islendinga, Völsunga- sögu og öðrum fornsögum, svo sem áður er sagt. Hann fék'k hugmyndir úr þýzkum ævintýrum svo sem sögunni af ófælna drengnum, sem kunni ekki að hræðast, úr sögunni af Völundi smið og víðar að, en breytti öllu sér í vil eins og skáldum er títt. Hann hóf að semja leiktextann árið 1848, er hann var hálfþrítugur að aldri, samdi síðan leikina „Rínargullið", „Valkyrjuna", „Siegfried" og „Ragnarök" eða „Ragnarökkur" (sbr. „Götterdammerung") á árunum 1853-74, en inn á milli „Tristan og Isold". Hann var kominn á sjötugsaldur, þegar þessu mikla verki lauk. Það var einkar hrífandi og fróðlegt að skoða öll handritin að verkinu, sem í safninu eru geymd. Meðan við stöndum þarna við, eru leiknir þættir úr söngleikum Wagners á grammófón, - gamlar plötur með röddum heimsfrægra, nú löngu liðinna Wagner- söngvara. Isoldes Liebestod hljómar um salinn. Enginn - hugsa ég - hefir sungið ástinni annan eins söng - hinni jarðnesku ást, sem ber dauðaþrána í brjósti sér. Og mér koma orð í hug: „Gleymdu samt ekki Mozart," sagði Sigfús Einarsson eitt sinn við ungan Wagnerdýrkanda. Nú heyrist mér þessum orðum hvíslað í eyra mér. Mozart, sem bar himneska ást í jarðnesku hjarta. Það er mál að hverfa héðan og gott að koma út í sumargoluna og sólskinið og heyra hinn lausnarþreyjandi skilnaðarsöng Isoldar deyja inn í þögnina að baki sér. Eg sezt á bekk í hallargarðinum og læt tónasveiminn líða mér úr huga. Ástin, sem Wagner kallar Minne, þ. e. munuð í víðtækum skilningi, var örlaga- þráður lífs hans og listar. Lohengrin, Gralsriddarinn, stígur niður af helgu fjalli til að njóta faðmlagsins Elsu; Tannhauser duflar við frú Venus, en dreymir um ást Elísabetar, hinnar hreinu og björtu meyjar; Tristan þráir brúðkaupsnótt dauðans með Isold, hina eilífu ástarsælu, - en Parsifal vinnur kórónu kærleikans með skírlífi sínu. Einnig í „Hringnum" er ástin kveikur atburðarásarinnar; andstæða
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.