Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 73

Andvari - 01.01.1979, Blaðsíða 73
ANDVABI HALLÆRI OG HNEYKSLISMÁL 71 hreppum sýslunnar hafa margir orðið að kaupa korn til fóðurs kúm sínum og ám og þar við stofnað sér í miklar skuldir. . . Hjá allmörgum hafa skepnurnar, er þeir keyptu kornið til fóðurs, drepizt síðar. Þessar fregnir leiddu til þess, að ritstjóri Skuldar skrifaði: Það horfir vafalaust til mikilla vandræða víða um land á komandi vetri og vori; skepnufellir virðist víða sjálfsagður, sumpart sakir heyleysis og sumpart af því, að fólkið getur enga aðra björg sér veitt en að skera ofan í sig það, sem eftir verður af gripunum, tii að bjarga Iífinu, og er sagt, að fé muni víða verða rýrt til frálags í haust sakir hors eftir gróðurlaust sumarið. En jafnvel mannfellir af bjargarskorti virðist munu vofa yfir í sumum plássum, t. d. þar sem menn hafa misst allar eða svo að kalla allar skepnur úr hor síðasta vetur, og hafa þó hleypt sér í stórskuldir fyrst, til að kaupa korn í gripina, sem svo Ioksins hefir eigi komið að haldi. Það var ekki nema von, að samskotanefndin tryði þessu, og erfitt er að sjá, hvernig hægt sé að vantreysta skýrslunum. Að vísu urðu iþær til 'þess, að Snæ- fellsness- og Hnappadalssýslunefndin fékk 10.000 kr. hallærislán, en aðrar skýrsl- ur sýna líka, að rnikil kreppa var á Vesturlandi á þessu ári. Varla hefði íþað borgað sig fyrir embættismennina, þótt svikulir væru, að falsa tíundarframtalið, en samkvæmt Árbók Snæfellinga og Hnappdæla, sem samin er a'f Árna Halldóri Hannessyni (Lbs. 616 4to), var tíundarframtal sýslunnar 1881 1652 hundruð, en 1882 aðeins 789 hundruð, eða um 52 prósentum lægra. Ástandið batnaði Htið eitt 1883, þegar framtalið nam 922 hundruðum. Um mislingana leikur enginn vafi, að þeir ollu þjóðinni allmiklum skaða. Bæði voru þeir banvænir í mörgum tilfellum, og svo breiddust þeir út „eins og einhver hraðboði tálmunarlaust frá Reykjavík og hnekkti stórlega öllum frarn- kvæmdum um helzta atvinnutímann" (Skuld 10. nóvember 1882). Ekki er alveg víst, hvað þeir voru margir sem dóu úr mislingunum, þar eð dánarorsökin var ekki alltaf skrásett, en talið er, að sóttin hafi drepið rúm 1600 manns (Eir I 1899, bls. 4). En manntjónið varð meira en svo, af því að mislingarnir reyndust sérlega banvænir ófrískum konum. Árið 1881 fæddust 2437 á Islandi, en 2393 dóu, en 1882 fæddust aðeins 1945, en 3353 dóu. Um árferðið ber öllum vitnum saman, að veturinn 1880-1881 var með þeim verstu, sem þekkzt hafa hér á landi, enda almennt kallaður „frostavetur- nin mikli". Furðulítill skepnumissir varð hó þennan vetur, en það var að þakka hinu ágætu sumri 1880, þegar heyfengur var óvenju mikill víðast hvar á land- inu. Þó mun ekki hafa verið afgangs hey, þegar löksins voraði 1881. Grasbrest- ur var mikill alls staðar á landinu 1881, og þótt veturinn 1881-1882 væri hvergi eins harður og veturinn næst á undan, svo að féð var á mörgum stöðum tekið trekar seint á gjöf, skall á mesta illvirðri á páskum, þegar fóðurbjörg var þrotin. Þá lagðist líka hafísinn að Norður- og Austurlandi og lá þar sumstaðar allt fram í ágústlok. Helzt mætti gizka á, að ísinn væri orsök Iþess, að Hilmar Finsen og aðrir
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.