Hugur - 01.01.2007, Page 178

Hugur - 01.01.2007, Page 178
176 Davíð Kristinsson guðdómseldinum, hefðu allir hinn guðdómlega neista og væru allir jafnir undir Guði. I huga Nietzsches hafa menn misjafnt gildi og það er náttúrulegt að hinir æðri aðræni hina óæðri. Að þessu leyti greinir Nietzsche sig frá Channing og yngri únítörum. Transendentalistarnir Eins og ófáar kynslóðir mannkynssögunnar gerðu hinir svonefndu transendent- alistar uppreisn gegn eldri kynslóðinni, þ.e. únítörunum sem höfðu hafði haft yfirhöndina í guðfræðideild Harvard-háskóla frá því árið 1805. Þar hlutu trans- endentalistarnir menntun sína og voru flestir á einhverjum tímapunkti únítara- prestar.86 Þeir stigu fram á sjónarsviðið árið 1836 þegar helstu fulltrúar hreyfingar- innar sendu frá sér mikilvæg rit: Emerson (Nature), Orestes Brownson (New Views of Christianity, Society, and Church), George Ripley (Discourses on the Philo- sophy ofReligion) og Bronson Alcott (Record of Conversions in the Gospet). Sama ár kom í fyrsta sinn saman félag transendentalista sem á árunum 1840-44 gaf út tímaritið The Dial. Um höfunda efnis staðhæfði Emerson: „Þeir eru allir trúaðir, en hafa óbeit á kirkjunum."871 hópi þeirra var Thoreau sem auk þess sótti nokkra fundi félagsins. Channing var einnig boðið en transendentalistarnir álitu hann, ólíkt hinum íhaldssamari únítörum, vera skoðanabróður. Transendentalistarnir lofsungu ekki einungis tilraunastarfsemi um lífshætti einstakfingsins í orðum heldur gerðu þeir hóptilraunir með kommúnulifnað. Árið 1841 stofnaði Ripley tæplega hundrað manna kommúnu í nágrenni við Boston sem nefndist Brook Farm og var undir áhrifum hugmynda útópíska sósíalistans Charles Fourier. Ári síðar stofnaði Alcott kommúnu sem nefndist Fruitlands. Emerson hreifst ekki af slíkum hóptilraunum og hafnaði boði um þátttöku í Brook-sambýlinu: „Eg kæri mig ekki um að flytja úr núverandi fangelsi mínu í annað ögn stærra. Ég vil rífa niður öll fangelsi. Ég á ennþá eftir að sigrast á mínu eigin híbýli.“ Hann vildi ekki „fela eigið getuleysi í mannmergðinni" og áleit „einn mann vera mótvægi við heila borg, einveru hans vera ríkari og heilnæmari en samhljóm fjöldans."88 Emerson greindi Ripley frá því í bréfi (15. des. 1840) að hann gæti ekki hugsað sér að selja hús sitt í Concord þar sem hann kynni vel við sig og hefði skotið þar rótum. Auk þess vildi hann ekki „hengja frelsun mína á þína kommúnu; ég ætti sjálfur að taka hana á mig.“89 Hugmyndir Emersons um frelsun voru fremur í ætt við einstaklingstilraunina sem Thoreau gerði við Wald- en-tjörn er hann reyndi einsamall að lifa eins einfoldu lífi og hugsast getur. 86 Um það þcgar Emcrson sagði af sér embætti únítara-prests sjá N.N., „Theodore Parker", Heimir 1904, s. 133; og Friðrik J. Bergmann, „Unítaratrúin og guðshugmyndin", Heimskringla, 12. mars 1914. 87 Tilvitnun eftir Pcr Sveino, OrestesA. Brownsons Road to Catholicism, Osló/New York, 1970, s. 213. 88 Joumals of Ralph Waldo Emerson 1820-1872,5. bindi, s. 473-474 (17. okt. 1940). Emerson talar þó síðar lofsamlega um þessa „smávöxnu frönsku byltingu" í „Historic Notes of Life and Letters in Ncw England" (1883), The Complete Works of Ralph Waldo Emerson, ritstj. E. W. Emerson, Boston: Houghton Miíílin, 1904,10. bindi, s. 359-369. 89 The Letters ofRalph Waldo Emerson, ritstj. Ralph L.RuskogEleanorM.Tilton,NewYork:ColumbiaUniversity Press, 1939,2. bindi, s. 369.
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219
Page 220
Page 221
Page 222
Page 223
Page 224
Page 225
Page 226
Page 227
Page 228

x

Hugur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.